Σκέψεις γιά τα νέα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού και Γυμνασίου B'

αναρτήθηκε στις 10 Δεκ 2013, 12:16 π.μ. από το χρήστη Lweb Διαδικτυακές Λύσεις   [ ενημερώθηκε 10 Δεκ 2013, 12:18 π.μ. ]
Μια δεύτερη ματιά στις σελίδες του πλαισίου βασικών αρχών και προσανατολισμών των Προγραμμάτων Σπουδών (ΠΣ) για το Μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ) μας οδηγεί σήμερα στην παράγραφο 4δ που έχει τον τίτλο “Προσέγγιση της θρησκευτικής γνώσης στο νέο ΠΣ” , και στις σελίδες 20-21.
Είναι πολύ σημαντικό το θέμα της παραγράφου γιατί αφορά στο περιεχόμενο του θρησκευτικού γραμματισμού που οι συντάκτες αυτών των ΠΣ οραματίζονται και που καθορίζουν σαν βάθρο της όλης θρησκευτικής διδασκαλίας των παιδιών - μαθητών των ελληνικών σχολείων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

1. Και για να ξεκινήσουμε. Πρέπει ιδιαιτέρως και με δύναμη να τονίσουμε μια βασική μας ένσταση. Για μας το ΜτΘ δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο σε γνώσεις, θρησκευτικές γνώσεις. Και το λέμε αυτό επειδή όπως εκεί σημειώνουν οι συντάκτες των ΠΣ το “πρώτο θεμελιώδες ενδιαφέρον” που συνιστά τη θρησκευτική γνώση στο ΜτΘ οδηγεί στην “εμπειρική προσέγγιση” που αποβλέπει στο “να μπορεί (ο μαθητής) να απαντά σε ερωτήσεις, να γνωρίζει κανόνες και νόμους που διέπουν το συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο”. Και θέτουν στη συνέχεια ως πρώτη παραδοχή το ότι “ο μαθητής στέκεται έξω από το αντικείμενο και, ιδιαίτερα ως προς το ΜτΘ ενδιαφέρεται να μάθει διάφορα δεδομένα γύρω από τη γλώσσα, τους συμβολικούς κώδικες, τους κανόνες και τις εφαρμογές τους σε κάθε θρησκεία”. Όπως διαπιστώνει ο καθένας μας δεν ενδιαφέρονται και συνεπώς θεωρούν πως και οι μαθητές δεν πρέπει να ενδιαφέρονται στο ΜτΘ για τίποτε άλλο.

2. Παρακάτω θα γίνουν πιο σαφείς οι επιδιώξεις των συντακτών των Π.Σ. Στο δεύτερο στάδιο θεωρούν ότι “ο μαθητής ενδιαφέρεται να γνωρίσει τι σημαίνει και πως συνδέεται και επηρεάζει” μια θεολογία ή μια θρησκεία τη ζωή των πιστών της και τη σχέση αυτών των πιστών με άλλους εκτός αυτής...
Προσέξτε. Κανένα ενδιαφέρον για “την προσωπική και κοινωνική οργάνωση” τη δική του. Στη σκέψη των συντακτών των ΠΣ δεν υπάρχει ενδιαφέρον για το πως θα διαμορφώσει τη δική του ζωή (την προσωπική και κοινωνική οργάνωση) και την πορεία του στην κοινωνία, αλλά για να γνωρίσει πώς διαμορφώνουν τη ζωή τους οι όποιοι πιστοί της όποιας θρησκείας. Θέλουν να κρατήσουν τα παιδιά των ορθοδόξων Ελλήνων, τα δικά μας παιδιά, στη θέση του τρίτου παρατηρητή, που τελικά δεν μπορεί παρά να συμπίπτει με την θέση του άθρησκου, ή του συνειδητά αδιάφορου, που γρήγορα θα συνταυτισθεί με εκείνη του αρνητή της πίστης των πατέρων του, του άθεου, του σκεπτικιστή.
Λίγο τους ενδιαφέρει, η πνευματική ταυτότητα των νέων Ελλήνων του 21ου αι. Είναι η πορεία που χάραξε ο άθεος διαφωτισμός (ευτυχώς όχι όλοι οι διαφωτιστές) και που οδήγησε τον κόσμο σήμερα στη χαοτική αναζήτηση πνευματικής πορείας μέσα στην υλιστική κραιπάλη (πρώτα) και στην υλιστική ζούγκλα (σήμερα).
Και σήμερα στη λεγόμενη μετανεωτερικότητα εμείς επιχειρούμε να κάνουμε αυτό που δεν κάναμε στον 20ο αιώνα. Με καθυστέρηση αιώνα ίσως, να οδηγήσουμε τους Έλληνες στη χωρίς θρησκευτική ταυτότητα (δυστυχώς και χωρίς εθνική - αυτή είναι η επιδίωξη) πορεία μιας νέας παγκοσμιοποιημένης ζωής.

3. Αλλά και “το τρίτο ενδιαφέρον” των συντακτών των Π.Σ. είναι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον. Είναι το ενδιαφέρον για τη “χειραφέτηση” των μαθητών.
Λένε ότι “Οι άνθρωποι λαχταρούν να είναι ελεύθεροι, να διαμορφώνουν τις δικές τους γνώμες, να σκέφτονται και να αποφασίζουνοι ίδιοι για τον εαυτό τους....” Το περίεργο είναι ότι οι συντάκτες των Π.Σ. θεωρούν ότι αυτό το γεγονός που είναι όντως η πραγματικότητα της σύγχρονης ζωής και για το οποίο κανείς λογικός άνθρωπος της εποχής μας δεν είναι αντίθετος, ούτε βεβαίως και εμείς. Αυτή λοιπόν την πραγματικότητα οι συντάκτες των Π.Σ. τη θεωρούν δεδομένη και για τα παιδιά και του Γυμνασίου και του Δημοτικού. Και αποτελεσματικά διαμορφωμένη στα παιδιά της ηλικίας αυτής.
Και ίσως - παρά πάσα παιδαγωγική διαπίστωση - ότι δεν χρειάζεται καμμιά βοήθεια, καμμιά προσφορά της οργανωμένης κοινωνίας, για να διαμορφωθεί, αναπτυχθεί και γίνει στοιχείο της προσωπικότητας του κάθε ανθρώπου. Θα μου επιτρέψετε μια (τολμηρή ίσως) θεολογική αναλογία: Τη θεωρούν ίσως σαν ένα δώρο του Θεού, δώρο του “κατ' εικόνα” που ολοκληρωμένο δίνεται στον νέο άνθρωπο από της γεννήσεώς του, και γι' αυτό δεν είναι αντικείμενο αγώνα και προσπάθειας και φωτισμένης πορείας της ζωής.
Μα, αν ήταν έτσι θα ήμασταν ευτυχείς. Αλλά δεν είναι. Θέλετε να αναλογιστούμε πόσοι άνθρωποι στη ζωή τους δεν πετυχαίνουν σχεδόν ποτέ “ να είναι ελεύθεροι (με πνευματική περισσότερο -άλλ' όχι μόνο - ελευθερία), να διαμορφώνουν τις δικές τους γνώμες, να σκέφτονται και να αποφασίζουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους; Και βέβαια όχι μόνο στα 10 τους χρόνια, αλλά και στα 70 ίσως.
Ναι, αλλά τη βοήθεια για να διαμορφωθούν έτσι, οφείλουμε να τη προσφέρουμε στα πρώτα τους χρόνια. Αν θεωρήσουμε ότι τα παιδιά των 10 και 12 και 14 χρόνων έχουν τη δυνατότητα να αυτο-διαμορφωθούν πνευματικά για να αντιμετωπίσουν, να γνωρίσουν και να αξιοποιήσουν την πλημμυρίδα ιδεολογιών και πίστεων της εποχής μας, χωρίς να έχουμε συντρίμμια πνευματικά, τότε καλά θα κάνουμε να τα αφήσουμε να βρούν, να διαλέξουν, χωρίς να τους δείξουμε κανένα δρόμο.Τότε θα δούμε τι θα προκύψει. Τι λέγω, θα δούμε... Βλέπουμε κιόλας. Χωρίς πρώτα να τα οδηγήσουμε ώστε να γνωρίσουν, να αγαπήσουν και να αποδεχτούν με την καρδιά τους (το μυαλό θα ακολουθήσει αργότερα, ίσως στα 16, στα 18, στα 40 του χρόνια) το Χριστό και τη διδασκαλία Του.
Και για να τελειώνω μ' αυτά τα θεωρητικά (απλουστευμένα πάντοτε).
Η προσωπικότητα του ανθρώπου και οι δυνατότητες του αναπτύσσονται (πολύ γνωστό αυτό) με την κοινωνία και μέσα στους δικούς του ανθρώπους, μέσα στην κοινωνία.
Ξεκινώντας πάντοτε απ' τις έμφυτες δυνατότητές του (βλ. ομιλία, βάδιση κλπ).

Και να προσθέσω ότι αν δεν προσφέρουμε εμείς στα παιδιά μας, στο σταθερό βάθρο που διαμορφώσαμε στην ορθόδοξη Ελλάδα μας, αν δεν προσφέρουμε την πίστη στο Χριστό μας, τότε θα βρεθούν πολλοί άλλοι που θα προσφέρουν σ' αυτά τις δικές τους απόψεις, πίστεις, ή και αρνήσεις των πάντων. Τότε, και κάτω απ' αυτό το πρίσμα, θα βλέπουν τα παιδιά των 10-15 χρόνων ό,τι άλλο εμείς (κατά το σχεδιασμό των συντακτών των Π.Σ.) θα τους διδάξουμε για να διαλέξουν ελεύθερα και να διαμορφώσουν τις προσωπικότητές τους. Και τέτοιοι δάσκαλοι και οδηγητές και καθοδηγητές και ινστρούχτορες υπάρχουν σήμερα πάρα πολλοί. Και όσοι δεν παραδέχονται πως κάτι τέτοιο θα γίνει θα πρέπει να είναι ή τυφλοί, ή πάροικοι σε ξένη γη, ή φανατισμένοι, επικίνδυνα φανατικοί.

4. Η τελευταία υποπαράγραφος που συγκεφαλαιώνει τις τρεις προσεγγίσεις της όλης παραγράφου φαίνεται (και είναι) πολύ λογική και ορθή, αν βέβαια ληφθούν υπόψη μόνο ότι ο “θρησκευτικός γραμματισμός” των μαθητών έχει σχέση, σύμφωνα με τα όσα πιο πάνω σημειώσαμε
α) με την ηλικία των μαθητών
β) τη σημερινή κατάσταση της κοινωνικής ζωής (στενής και ευρύτερης), στην οποία καλούνται και
γ) τη δική μας πίστη και αποδοχή της “εν Χριστώ αποκαλύψεως” και τον αγώνα μας για τη ζωή και την ευτυχία των παιδιών μας.

Για τις υπάρχουσες ευρωπαϊκές ή παγκοσμιοποιημένες υποδείξεις, σχεδιασμούς και οδηγίες, που πολύ σχέση έχουν με όλα τα παραπάνω, ίσως σε κάποιο άλλο μελλοντικό σημείωμα, να πούμε περισσότερα.


ΗΛΙΑ ΧΡ. ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ (30-04-2012)
Comments