Η Εισήγηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ιεροθέου ενώπιον της Ιεραρχίας για το μάθημα των Θρησκευτικών(9/3/2016)

αναρτήθηκε στις 10 Μαρ 2016, 9:59 π.μ. από το χρήστη Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων

Εσήγηση

νώπιον τς ΙΕΡΑΡΧΙΑΣ τς κκλησίας τς λλάδος

τήν 9ην Μαρτίου 2016, μέ θέμα:

Τό μάθημα τν Θρησκευτικν στήν κπαίδευση

Μ α κ α ρ ι ώ τ α τ ε   Π ρ ό ε δ ρ ε,

Σ ε β α σ μ ι ώ τ α τ ο ι   ε ρ ά ρ χ α ι,

Εχαριστ τόν Μακαριώτατο ρχιεπίσκοπο θηνν καί Πάσης λλάδος κ. ερώνυμο καί τά Μέλη τς Διαρκος ερς Συνόδου πού μο νέθεσαν νά σχοληθ μέ τό μάθημα τν Θρησκευτικν στήν Μέση κπαίδευση καί στήν συνέχεια νά εσηγηθ τό θέμα στήν παροσα εραρχία τς κκλησίας τς λλάδος.

Νά πογραμμίσω τι Διαρκής ερά Σύνοδος μο νέθεσε νά εσηγηθ τό θέμα σέ κοινή Συνεδρίαση τς ερς Συνόδου μέ τούς Κοσμήτορας καί τούς Προέδρους τν Θεολογικν Σχολν, καί μέ τούς δύο Προέδρους τν Συλλόγων τν Θεολόγων, τοι τήν Πανελλήνια νωση Θεολόγων (ΠΕΘ) καί τόν Πανελλήνιο Θεολογικό Σύνδεσμο «Καιρός», παρόντος καί το Νομικο Συμβούλου τς ερς Συνόδου τς κκλησίας τς λλάδος κ. Θεοδώρου Παπαγεωργίου. εσήγηση ατή υοθετήθηκε πό τήν Διαρκ ερά Σύνοδο καί ς πρός τό περιεχόμενο καί ς πρός τήν πρόταση.

1. κοινή Συνεδρίαση μεταξύ τς Δ.Ι.Σ. καί θεολόγων καθηγητν

Στήν εσήγησή μου πού πραγματοποιήθηκε στήν κοινή Συνεδρίαση μεταξύ τς Διαρκος ερς Συνόδου καί τν προαναφερθέντων καθηγητν-θεολόγων ναλύθηκε, σον τό δυνατόν πληρέστερα στό πλαίσιο μις εσήγησης, τό θέμα τς διδασκαλίας το Μαθήματος τν Θρησκευτικν, τόσο το σχύοντος Προγράμματος σο καί το νέου προτεινομένου Προγράμματος Σπουδν.

εσήγηση συμπεριελάμβανε τέσσερεις νότητες.

Στήν πρώτη νότητα γινε νάλυση γιά τήν κατά καιρούς συζήτηση το θέματος τν Θρησκευτικν στήν ερά Σύνοδο. Πράγματι, πάντοτε, λλά διαιτέρως τά τελευταα χρόνια τό θέμα συνεζητετο στήν Διαρκ ερά Σύνοδο, ναγνώσθηκαν μπεριστατωμένες εσηγήσεις εραρχν, Διαρκής ερά Σύνοδος διοργάνωνε πανειλημμένες συσκέψεις μεταξύ τν μελν της καί τν καθηγητν τν Θεολογικν Σχολν καί τν Θεολογικν Συλλόγων, διοργάνωσε δέ καί μερίδα που μελετήθηκε τό θέμα. μως ν συζητοσε τό θέμα το Μαθήματος τν Θρησκευτικν, ν τούτοις δέν εχε λάβει κάποια συγκεκριμένη πόφαση.

Στήν δεύτερη νότητα γινε νάλυση το θέματος το περιεχομένου το Μαθήματος τν Θρησκευτικν.

Κατ' ρχάς ναλύθηκαν ο ποφάσεις το Συμβουλίου τς πικρατείας (3356/1995 καί 2176/1998) καί το Διοικητικο φετείου Χανίων (115/2012), μέ τίς ποες ρμηνεύθηκε τό Σύνταγμα πού ναφέρεται «στήν νάπτυξη τς θνικς καί θρησκευτικς συνείδησης», πως γράφεται στό 16 ρθρο του καί τό σημαντικό εναι τι ρμηνεύθηκε τό ρθρο ατό το Συντάγματος σέ σχέση μέ τό 13ο ρθρο γιά τόν σεβασμό τς λευθερίας τς θρησκευτικς συνειδήσεως καί τό ρθρο 3 πού χαρακτηρίζει τό ρθόδοξο δόγμα ς «πικρατοσα Θρησκεία», πού σημαίνει τι « συντριπτική πλειοψηφία το λληνικο λαο πρεσβεύει τήν ρθόδοξη κκλησία».

Εδικότερα πόφαση το Διοικητικο φετείου Χανίων ποφάνθηκε τι τό Μάθημα Θρησκευτικν πως διδάσκεται μέ τά σχύοντα βιβλία κινεται μέσα στήν πλαίσια το πλουραλισμο, τς πολυφωνίας καί τς πολυπολιτισμικότητας καί τι ο ρθόδοξοι μαθητές δέν μπορον νά παλλαγον πό τό μάθημα τν Θρησκευτικν, σους λόγους καί ν πικαλεσθον, λλά πιτρέπεται νά παλλαχθον μόνον, πως ποφάνθηκε καί τό Σ.τ.Ε., ο θρησκοι, ο λλόθρησκοι τερόδοξοι μαθητές μέ αστηρς προδιαγραφόμενες προϋποθέσεις.

πειτα, ναλύθηκε τι δέν σχύουν ο χαρακτηρισμοί πού χουν δοθ τι τό σχύον μάθημα τν Θρησκευτικν εναι κατηχητικό-μολογιακό καί τι τό νέο προτεινόμενο Πρόγραμμα εναι θρησκειολογικό περβαίνει τόσο τόν κατηχητικό σο καί τόν θρησκειολογικό χαρακτήρα. Στήν πραγματικότητα τό μάθημα, πού διδάσκεται στούς μαθητές εναι γνωσιολογικό, πολιτισμικό, μέ θρησκειολογική ναφορά, ν τό προτεινόμενο Πρόγραμμα εναι περισσότερο διαθρησκειακό καί μερικοί τό χαρακτηρίζουν καί συγκρητιστικό, πράγμα τό ποο σοι τό κπόνησαν τό ρνονται.

Στήν συνέχεια γινε νάλυση τόσο τν βιβλίων τά ποα διδάσκονται σήμερα στά Σχολεα τς Μέσης κπαίδευσης σο καί το Προγράμματος Σπουδν στήν Στοιχειώδη καί Μέση κπαίδευση. πίσης, παρουσιάσθηκαν τά πλεονεκτήματα καί μειονεκτήματα καί τν δύο ατν Προγραμμάτων.

στερα πό λα ατά κατέληξα στήν ξς συνθετική πρόταση, πού τελικά γινε ποδεκτή:

« πρότασή μου, λοιπόν, εναι νά πικεντρωθ τό νδιαφέρον στό τρέχον Πρόγραμμα μέ τήν δική του θεματική μεθοδολογία, στό ποο μως νά γίνουν μερικές βελτιώσεις, ντάσσοντάς το στά σύγχρονα παιδευτικά δεδομένα, πότε νά εσαχθον σέ κάθε βιβλίο –χι σέ κάθε μάθημα– μερικά κεφάλαια θρησκειολογικά, νάλογα μέ τήν θεματολογία το βιβλίου, φο μως δοθ προτεραιότητα στήν ρθόδοξη παράδοση, τήν ποία κολουθε πλειοψηφία τν λλήνων πολιτν, λλά καί νά χρησιμοποιηθον ς φαρμογές καί τά καλά στοιχεα το Νέου Προγράμματος Σπουδν.

Ατή πρόταση εναι σύμφωνη μέ τό Σύνταγμα, τίς ποφάσεις τν νωτάτων Διοικητικν Δικαστηρίων τς Χώρας μας καί τς ερωπαϊκς πολιτικς. στόσο, μόνον ο τερόδοξοι, τερόθρησκοι καί ο θρησκοι χουν τό συνταγματικό δικαίωμα νά ζητήσουν παλλαγή πό τό μάθημα τν Θρησκευτικν, γιά λόγους θρησκευτικς συνειδήσεως, μέ τήν ποχρέωση μως νά διδαχθον λλο μάθημα».

Νομίζω τι χετε λοι λάβει γνώση ατς τς εσηγήσεως, διότι χει δημοσιευθ ερύτατα καί γινε σχετική συζήτηση. πλς νά ναφέρω τι τόσο εσήγηση σο καί πρόταση γινε μοφώνως ποδεκτή πό τήν Διαρκ ερά Σύνοδο. Συγχρόνως παινέθηκε π' λους τούς παρευρισκομένους Κοσμήτορες καί Προέδρους τν Τμημάτων τν Θεολογικν Σχολν, πως καί το Προέδρου τς Πανελλήνιας νωσης Θεολόγων μέ τίς σχετικές παρατηρήσεις, τίς ποες κανε καθένας. Πάντως, ο νωτέρω προφορικς καί μέ γραπτά κείμενα τά ποα κατέθεσαν στήν ερά Σύνοδο τόνισαν τι κινονται στήν δια προοπτική. Πρόεδρος το Πανελλήνιου Θεολογικο Συνδέσμου Καιρός διατύπωσε τίς πόψεις του καί ποστήριξε τό Νέο Πρόγραμμα Σπουδν, τό ποο, πως επε, δέν εναι μέν τέλειο, λλά πολύ καλό καί καθηγητής πού θά τό διδάξη, θά τό βελτιώση. Σημαντική παρέμβαση κανε καί Σεβ. Μητροπολίτης Καισαριανς, Πρόεδρος τς Συνοδικς πιτροπς πί τς κκλησιαστικς κπαιδεύσεως καί πιμορφώσεως το φημεριακο Κλήρου, ποος τόνισε τι πρόταση ατή εναι ποδεκτή π' λους.

2. Τό «ναλυτικό Πρόγραμμα» καί τό «Πρόγραμμα Σπουδν»

Κατά καιρούς διάβαζα τά σα γράφονταν γύρω πό τό Μάθημα τν Θρησκευτικν, μάλιστα ταν μουν Συνοδικός ρχιερεύς, τήν περίοδο 2009-2010, γινε καί σχετική συζήτηση στήν ερά Σύνοδο. Τελευταα, μως, συζήτηση ατή λαβε διαστάσεις, διατυπώθηκαν δύο συγκεκριμένες προτάσεις καί διοργανώθηκαν διάφορα Συνέδρια, ποστηρίζοντας τίς πόψεις τν διοργανωτν τους.

Πρόσφατα, ταν γινε μιά σχετική συζήτηση τόν Δεκέμβριο το 2015 στήν ερά Σύνοδο, τς ποίας χω τήν τιμή νά εμαι μέλος, καί διέβλεψα τήν νησυχία το ρχιεπισκόπου θηνν καί Πάσης λλάδος κ. ερωνύμου καί τν Μελν τς Συνόδου γιά τόν παρατεινόμενο θόρυβο γύρω πό τό μάθημα τν Θρησκευτικν διετύπωσα μερικές πόψεις πό τίς πρτες ντυπώσεις μου πού πεκόμισα πό τήν μελέτη τν βοηθημάτων το μαθήματος τν Θρησκευτικν στήν Μέση κπαίδευση. Τά δια, βεβαίως, σχύουν καί γιά τά βιβλία τν Θρησκευτικν στήν Πρωτοβάθμια κπαίδευση. τσι, ερά Σύνοδος μο νέθεσε νά εσηγηθ τό θέμα σέ κοινή Συνεδρίαση τς ερς Συνόδου μέ τούς Θεολόγους Καθηγητές, πως προαναφέρθηκε.

Στό σημεο ατό, κρίνω σκόπιμο νά κάνω τήν διάκριση μεταξύ το «ναλυτικο Προγράμματος» καί το «Προγράμματος Σπουδν». Σέ κείμενο το ωάννου Φύκαρη, καθηγητο τς Διδακτικς Μεθοδολογίας το Παιδαγωγικο Τμήματος Δημοτικς κπαίδευσης το Πανεπιστημίου ωαννίνων, μέ θέμα «Δομική προσέγγιση το νέου Προγράμματος Σπουδν το μαθήματος τν Θρησκευτικν στό λληνικό Σχολεο: Κοινωνικο-διδακτικοί προσδιορισμοί καί ρωτήματα», νευρίσκει κανείς σημαντικές παρατηρήσεις γιά τό θέμα ατό.

Στήν ρχή το πιστημονικο ατο κειμένου τίθεται τό ρώτημα: «ναλυτικό Πρόγραμμα» «Πρόγραμμα Σπουδν»; Καί ναλύεται διεξοδικά διαφορά μεταξύ ατν τν δύο τύπων διδασκαλίας.

Μέ τόν ρο «ναλυτικά Προγράμματα» πού σχύουν μέχρι τώρα καί βάσει ατν γράφησαν τά βιβλία τά ποα διδάσκονται καί σήμερα ο μαθητές, «νοεται λεπτομερής σχεδιασμός συγκεκριμένης διδασκαλίας, ποία βασίζεται σέ τεκμηριωμένους καί σαφς διατυπωμένους στόχους μάθησης, πού βρίσκονται σέ πλήρη συνάρτηση μεταξύ τους καί πραγμάτωσή τους μπορε νά λεγχθε». ντίθετα, τό Πρόγραμμα Σπουδν σχετίζεται μέ τό «Πρόγραμμα Διαδικασίας», τό ποο «παύει νά εναι ναλυτικό λλά γενικευτικο χαρακτήρα, μέ γενικές προσεγγίσεις καί πολυεπίπεδες πιλογές, πού περβαίνει τήν τυποποίηση καί καθίσταται περισσότερο Πρόγραμμα μάθησης πως ρίζεται στήν παιδαγωγική πιστήμη "Πρόγραμμα Σπουδν"». Ατό σημαίνει τι τό Πρόγραμμα Σπουδν διαφοροποιεται πό τά ως τώρα πάρχοντα «ναλυτικά Προγράμματα».

Γενικά, τό «Πρόγραμμα Σπουδν» στηρίζεται στήν θεωρία τς «κοινωνικς ναδόμησης». τσι, « κυρία στόχευση τς θεωρητικς ατς τεκμηρίωσης εναι πομάκρυνση τν "νεπιθύμητων" πτυχν τς κουλτούρας μις κοινωνίας καί τς ντικατάστασής τους μέ λλες, περισσότερο κατά τήν περίπτωση "πιθυμητές". πιχειρεται οσιαστικά ναδόμηση τς κουλτούρας, τσι στε ο μαθητές νά πιτύχουν τήν ξυπηρέτηση τν ναγκν πού προκαλονται, προωθονται ναδεικνύονται στήν κάστοτε κοινωνία ναφορς».

καθηγητής Φύκαρης πισημαίνει τι «λλο εναι πολυπολιτισμική ποδοχή καί λλο εναι ναδόμηση το πολιτισμικο προφίλ μις κοινωνίας νός θνους». λλο εναι « ποδοχή τς "διαφορετικότητας", ς σύνολο διαίτερων χαρακτηριστικν, πού πρέπει νά λαμβάνονται πόψη πό τό κπαιδευτικό σύστημα καί τόν κπαιδευτικό, καί λλο λική νατροπή τν δομικν χαρακτηριστικν τς κοινωνίας, στήν ποία πιθυμε νά νταχθε τό τομο, τό ποο φέρει διαίτερα κοινωνικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά».

Στό κείμενο ατό γίνεται μιά ερύτερη ναφορά στό γιατί γίνεται ατή λλαγή, καί γιατί τό δρυμα κπαιδευτικς Πολιτικς το πουργείου Παιδείας ρευνας καί Θρησκευμάτων πέρασε πό τό «ναλυτικό Πρόγραμμα» πού σχυε μέχρι τώρα στό «Πρόγραμμα Σπουδν», συγχρόνως δίνει σημαντικά παραδείγματα πό τό νέο Πρόγραμμα Σπουδν, πού δείχνει ατήν τήν λλαγή. πισημαίνει δέ τι: «ξ φορμς λων ατν τν ξελίξεων πισημάνθηκε καί πισημαίνεται ντός το νέου ΠΣ το ΜτΘ τι θρησκεία ποτελε μιά προσωπική μπειρία καί, ς κ τούτου, προτείνεται διδασκαλία το μαθήματος νά μήν δομεται στή βάση τς "ντικειμενικς" τς Βίβλου καί τν Δογμάτων, λλά πάνω στίς "ποκειμενικές" μπειρίες ζως τν μαθητν».

Μελέτησα καί τά δύο ατά Προγράμματα καί κατέληξα σέ μερικές παρατηρήσεις.

Τά σχύοντα βιβλία τν Θρησκευτικν γιά τά Δημοτικά καί τά Γυμνάσια συγγράφηκαν μέ τό ναλυτικό Πρόγραμμα πού εχε κπονηθε τό 2003 καί εσήχθησαν στά σχολεα τά τη 2005-2007, δηλαδή σχετικά πρόσφατα. λλά τό τος 2010-2011 ο πεύθυνοι το πουργείου Παιδείας προχώρησαν στήν κπόνηση νέων Προγραμμάτων, πού δέν εναι ναλυτικά, λλά θεματικά καί φαρμόσθηκαν πιλοτικά σέ 68 Γυμνάσια στήν πικράτεια, τό τος 2011-2014. Ατό σημαίνει τι τώρα διδάσκεται σέ λα τά Γυμνάσια τό σχύον Πρόγραμμα καί πίκειται ατό πού φαρμόσθηκε πιλοτικά νά πεκταθ σέ λα τά Γυμνάσια τς Χώρας. Τό διο συμβαίνει γιά τό Πρόγραμμα στά Δημοτικά Σχολεα.

Τά βιβλία τν Θρησκευτικν πού σχύουν σήμερα γιά τά Λύκεια συγγράφηκαν τό τος 1999 πό κανούς καί γνωστούς θεολόγους, πως ο:  Γκότσης, Μεταλληνός, Φίλιας, Μόσχος, Δρίτσας, Παπαλεξανδρόπουλος, Μπέγζος, Παπαθανασίου.

μως, τό τος 2015 κπονήθηκε τό νέο Πρόγραμμα Σπουδν γιά τά Λύκεια, τό ποο δέν χει κόμη φαρμοσθ πιλοτικά σέ κάποιον ριθμό Λυκείων καί δέν γνωρίζω ποιά εναι πρόθεση καί σκοπός τν πευθύνων το πουργείου Παιδείας γιά τά περαιτέρω, δηλαδή ν θά φαρμοσθ πιλοτικά σέ μερικά Λύκεια καί στήν συνέχεια νά γενικευθ φαρμογή του σέ λα τά Λύκεια.

Θά πρέπει, πίσης, νά σημειωθ τι ν τό σχύον Πρόγραμμα, χωρίς νά ξιολογηθ ρκούντως πό μαθητές, θεολόγους Καθηγητές, Σχολικούς Συμβούλους, γιά νά πορριφθ ς κατάλληλο –πως πογραμμίζει Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων Περιφερείας πείρου Τριαντάφυλλος Σιούλης, διδάκτωρ Φιλολογίας-θεολόγος– ν τούτοις κπονήθηκαν νέα Προγράμματα Σπουδν, καί γιά λα τά μαθήματα, μεταξύ τν ποίων καί τό μάθημα τν Θρησκευτικν, καί ντάχθηκαν στό ΕΣΠΑ τό 2010, καί σύμφωνα μέ τήν δημοσίευση «δράσεις γιά τό "νέο Σχολεο" (Σχολεο 21ου αἰῶνος): Νέο Πρόγραμμα Σπουδν Πιλοτική-φαρμογή-Γενίκευση φαρμογς», χει προϋπολογισμό 113.919.001, 06 Ερώ».

Διαβάζοντας, λοιπόν, καί τά δύο Προγράμματα (τό σχύον καί τό νέο) ασθάνθηκα μερικές κπλήξεις.

πρώτη κπληξη ταν τι τό σχύον ναλυτικό Πρόγραμμα δέν εναι μολογιακό-κατηχητικό, πως διατείνονται μερικοί, λλά εναι γνωσιολογικό, πολιτισμικό μέ θρησκειολογική προοπτική. Συγκεκριμένα, θεματολογία τν βιβλίων τν Θρησκευτικν εναι ξς: Α΄ Γυμνασίου «Παλαιά Διαθήκη, προϊστορία το Χριστιανισμο»∙ Β΄ Γυμνασίου: «Καινή Διαθήκη, ησος Χριστός καί τό ργο του»∙ Γ΄Γυμνασίου: «Θέματα πό τήν στορία τς κκλησίας»∙ Α΄ Γενικο Λυκείου: «ρθόδοξη πίστη καί λατρεία»∙ Β΄  Γενικο Λυκείου: «Χριστιανισμός καί Θρησκεύματα»∙ Γ΄Γενικο Λυκείου: «Θέματα Χριστιανικς θικς».

Διαβάζοντας κανείς τά περιεχόμενα τν βιβλίων ατν παρατηρε τι πάρχει μιά στορική διάρθρωση τς λης, μιά μεθοδολογία πού ναπτύσσεται στήν στορική ξέλιξή της, καθώς πίσης ναπτύσσονται τά θέματα μέ ρεαλισμό, πλουραλισμό καί μέ νοιγμα σέ λλες πόψεις. Πλήρη νάλυση τν περιεχομένων κανα στήν προηγούμενη εσήγησή μου στήν κοινή Συνεδρίαση Διαρκος ερς Συνόδου καί Καθηγητν Θεολογικν Σχολν καί Θεολογικν Συλλόγων.

Τό νστιτοτο κπαιδευτικς Πολιτικς το πουργείου Παιδείας καί Θρησκευμάτων στήν συνοπτική στορική ναδρομή τς πορείας το Μαθήματος τν Θρησκευτικν, γράφει γιά τά σχύοντα ναλυτικά Προγράμματα, τά ποο γράφηκαν μέ βάση τίς ρχές τς κπαιδευτικς μεταρρύθμισης το 2003.

« σκοποθεσία τν νέων ΑΠ παρουσιάζεται  ρκετά κσυγχρονισμένη, φο ναδεικνύει τή συμβολή το Χριστιανισμο στή συνοχή το σύγχρονου κόσμου καί στήν ποιότητα τς νθρώπινης ζως∙ πιδιώκει τήν εαισθητοποίηση καί μπρακτη δέσμευση τν μαθητν πέναντι στούς σύγχρονους κοινωνικούς προβληματισμούς∙ πογραμμίζει τόν περφυλετικό, περεθνικό καί οκουμενικό χαρακτήρα το χριστιανικο μηνύματος, τίς διαπιστώσεις γύρω πό τήν πολυπολιτισμική, πολυφυλετική καί πολυθρησκευτική δομή τν σύγχρονων κοινωνιν καί, τέλος, καταλήγει στή συνειδητοποίηση τς νάγκης γιά διαχριστιανική καί διαθρησκειακή πικοινωνία. Τό ΜτΘ πομακρύνεται πό τόν κατηχητικό χαρακτήρα του καί μετατρέπεται σέ να μάθημα γκεντρισμένο μέν στήν ρθόδοξη παράδοση λλά μέ σαφ γνωσιακό, μορφωτικό καί παιδαγωγικό χαρακτήρα.  ... Στά διδακτικά ατά βιβλία (Δημοτικο καί Γυμνασίου πού γράφτηκαν πό τό 2003 ως τό 2006) θρησκευτική λη προσεγγίζεται μέ πνεμα διαλόγου, λευθερίας καί καταλλαγς, χωρίς μολογιακή μμονή, κατηχητισμό, φανατισμό μισαλλοδοξία».

πομένως, κακς καί παραπλανητικς σχυρίζονται μερικοί πέρμαχοι τς λλαγς στό μάθημα τν Θρησκευτικν τι τό σχύον Πρόγραμμα προσδιορίζεται πό τό κατηχητικό καί μολογιακό περιεχόμενο.

δεύτερη κπληξη ταν τι τό νέο Πρόγραμμα Σπουδν δέν εναι θρησκειολογικό, πως ποστηρίζουν λλοι, λλά διαθρησκειακό, μπνεόμενο πό τήν συγκριτική θρησκειολογία, ν λλοι τό χαρακτηρίζουν συγκρητιστικό καί πό τούς δημιουργούς του θεωρεται κατ' ξοχήν βιωματικό. Κατά τήν γνώμη μου, ατο το εδους βιωματική μπέδωση, προσεγγίζει σέ πολύ μεγάλο βαθμό μεθοδολογικά ατό πού γίνεται στήν κατήχηση, δηλαδή τήν φαρμογή θρησκευτικν πρακτικν.

Εναι κφραστικό να παράδειγμα: Στήν Α΄Λυκείου, που γίνεται λόγος γιά προσευχή, καί πιλέγεται βιωματική μέθοδος, γράφεται: «Μέ φορμή να κομποσχοίνι καί μία στορία πό τό γεροντικ΄ό, κολουθε "κατευθυνόμενος διάλογος" γιά τήν προσευχή ς πικοινωνία καί γιά τήν διάλειπτο προσευχή. Τίθεται ρώτηση ν κάτι νάλογο πάρχει καί σέ λλες θρησκεες καί ν προσευχή εναι συστατικό γνώρισμα τς θρησκείας (δίως τν μυστικν κδοχν της)».

Διαβάζοντας κανείς τά Προγράμματα το νέου Σχολείου, πού προβάλλεται ς Σχολεο το 21ου αώνα, βλέπει μερικά θετικά στοιχεα, δηλαδή παρουσιάζονται μερικές σωτερικές πλευρές τς ρθοδόξου κκλησίας.

Γιά παράδειγμα∙ γιά τήν διδασκαλία τς ρθοδόξου εκόνας ς νδεικτικές δραστηριότητες προτείνονται προβολή πιλεγμένων σκηνν πό τίς ταινίες το ντρέϊ Ταρκόφσκι, «ντρέϊ Ρουμπλιώφ», το Γιάννη Σμαραγδ «El Greco», τς Μαρίας Χατζημιχάλη-Παπαλιο «γώ, Πανσέληνος, νας φανταστικός βίος». πίσης, προτείνεται τό «Βαλιτσάκι το Βυζαντινο ζωγράφου. νακαλύπτοντας τά λικά του», « προετοιμασία το γιογράφου, σύμφωνα μέ τίς προτροπές το Φώτη Κόντογλου», « παρουσίαση τν εκονογραφικν κύκλων πό τό εκονικό Μουσεο το ερο Κοινοβίου το Εαγγελισμο στήν ρμύλια Χαλκιδικς», κ.. (Β΄  Γυμνασίου). Ατά εναι θετικά, λλά τό πρόβλημα μως εναι τι ναμειγνύονται ταυτόχρονα στό διο μάθημα πόψεις λων τν Θρησκειν καί ατό προκαλε σύγχυση.

πίσης, πρέπει νά πισημανθ τι τό νέο Πρόγραμμα Σπουδν, πως χει ποστηριχθ, δέν προβλέπεται νά χη βιβλία, λλά προτείνεται να ερύ φάσμα λικο, πό τό ποο θά ντλήση καθηγητής θεολόγος καί θά τό προσαρμόση στήν κάθε τάξη. τσι, φήνεται καθηγητής λεύθερος στό νά προσαρμόζη τό θέμα νάλογα μέ τούς μαθητές. χω μως τήν πληροφορία τι πάρχει σκέψη νά γραφον βιβλία.

Πρός πιβεβαίωση τν νωτέρω θέλω νά σημειώσω τι τόν τελευταο καιρό διάβασα μιά σημαντική διατριβή τς ωάννας Κομνηνο, ποία κατά τόν καθηγητή Κωνσταντνο Δεληκωσταντ «εναι πιστοποιημένη κπαιδεύτρια νηλίκων, χει πολυετ μπλοκή στήν πιμόρφωση κπαιδευτικν καί εναι μέλος πιτροπν ξιολόγησης κπαιδευτικο ργου σέ θνικό καί ερωπαϊκό πίπεδο». διατριβή ατή χει τόν τίτλο « ερωπαϊκή διάσταση τς σχολικς θρησκευτικς γωγς» καί ναφέρεται στήν θρησκευτική γωγή καί τό μάθημα τν Θρησκευτικν πως διδάσκεται σέ δεκαέξι Ερωπαϊκές χρες καί στήν λλάδα.

Στό πρτο μέρος τς διατριβς γίνεται ναφορά στήν θρησκευτική γωγή πού πικρατε στήν Ερώπη καί γίνεται μιά πισκόπηση «τς παρουσίας τς θρησκείας στήν Ερώπη καί το τρόπου μέ τόν ποον θρησκεία συνδέεται μέ τήν ξέλιξη το Ερωπαϊκο πολιτισμο». Στό δεύτερο μέρος ναφέρεται διεξοδικά στήν «ερωπαϊκή διάσταση το μαθήματος τν Θρησκευτικν» καί ναλύει «τι ο διδακτικές προσεγγίσεις εναι τόσες, σες καί ο χρες πού ναφέρονται». Φαίνεται τι τό μάθημα τν Θρησκευτικν στήν Ερώπη χει να διαπολιτιστικό περιεχόμενο καί τά κπαιδευτικά συστήματα νταποκρίνονται «στίς νάγκες το πληθυσμο πού δέν ταν πιά οτε πολιτιστικά οτε θρησκευτικά μοιογενής». Καί στό τρίτο μέρος τς διατριβς γίνεται νάλυση το μαθήματος τν Θρησκευτικν στήν λλάδα, διαίτερα γίνεται ρευνα στά σχολικά γχειρίδια «τς ποχρεωτικς κπαίδευσης πού γράφτηκαν μέ βάση τίς ρχές τς κπαιδευτικς μεταρρύθμισης το 2003», δηλαδή ναφέρεται στά βιβλία τά ποα διδάσκονται σήμερα μέ τό σχύον πρόγραμμα ο μαθητές το Δημοτικο καί το Γυμνασίου.

Τό σημαντικό εναι τι στήν διατριβή ατή ποδεικνύεται μέ σημαντικά στοιχεα τι τά βιβλία τά ποα διδάσκονται σήμερα στήν ποχρεωτική κπαίδευση στήν λλάδα νταποκρίνονται πλήρως στήν ερωπαϊκή προοπτική. Ατό σημαίνει τι στά σχολικά ατά γχειρίδια προωθεται « πολλαπλή ταυτότητα, θνική, ερωπαϊκή, παγκόσμια, πολιτιστική, θρησκευτική» καί μάλιστα «σέ μιά δυναμική λληλεπίδραση μεταξύ τους». πίσης, μέ τά βιβλία ατά προάγεται « κοινωνική συνοχή μέσα πό τόν διάλογο μέ τήν διαφορετικότητα», «νισχύεται κοινωνική κατανόηση», «στιγματίζεται κοινωνική δικία, βία, ρατσισμός καί θρησκευτικός φανατισμός», λλά καί «νισχύονται δελφοσύνη καί λληλεγγύη πρός λους τούς νθρώπους».

Τό συμπέρασμα τς διατριβς εναι: « διδασκαλία το μαθήματος τν Θρησκευτικν στήν λλάδα, σύμφωνα μέ τίς λλαγές πού γιναν κατά τήν κπαιδευτική μεταρρύθμιση το 2003, χει ναδείξει σέ σημαντικό βαθμό τήν ερωπαϊκή διάσταση τς διδασκαλίας το μαθήματος, γιατί θεωρομε τι συμβάλλει ποφασιστικά στήν δημιουργία νεργν καί πευθύνων πολιτν, πού θά σκέφτονται καί θά νεργον μέ βάση κοινά ποδεκτές νθρωπιστικές ξίες, τόν σεβασμό τν δημοκρατικν διαδικασιν καί τήν περιφρούρηση τν νθρωπίνων δικαιωμάτων».

πό τήν ρευνα ατή διαπιστώνεται τι τά γχειρίδια τά ποα χρησιμοποιονται σήμερα γιά τό μάθημα τν Θρησκευτικν στά Σχολεα νταποκρίνονται πλήρως στίς σύγχρονες παιτήσεις τν ερωπαϊκν προγραμμάτων καί πομένως κακς ποστηρίζεται πό μερικούς τι πρέπει νά ντικατασταθον γιατί δθεν εναι μολογιακά καί κατηχητικά βιβλία. ποψη ατή εναι ντιεπιστημονική καί νδεχομένως παραπλανητική.

Τό νδιαφέρον τς λης διατριβς εναι τι παρουσιάζονται τά τρία μοντέλα διδασκαλίας το μαθήματος τν Θρησκευτικν στά Σχολεα πού κυριαρχον στήν Ερώπη.

Τό πρτο μοντέλο εναι τό μολογιακό, τό ποο χαρακτηρίζεται ς «διδασκαλία τςθρησκείας» πού συνδέει τήν διδασκαλία μέ τήν πίστη μις πολλν θρησκειν. Εναι να μοντέλο τό ποο διαμορφώνει τήν προσωπική ταυτότητα το νθρώπου, λλά δέν διακρίνει τήν διαφορά μεταξύ το σχολικο μαθήματος καί τς κατήχησης, πως γίνεται σέ μιά πολυπολιτισμική κοινωνία.

Τό δεύτερο μοντέλο διδασκαλίας εναι τό θρησκειολογικό, πού χαρακτηρίζεται ς «μαθαίνοντας γιά τήν θρησκεία». Πρόκειται γιά περισσότερο νθρωπιστικό καί θρησκειολογικό μάθημα, παρά μολογιακό. Τά παιδιά βοηθονται στό «νά κατανοήσουν τή σύγχρονη πλουραλιστική, διαπολιτισμική καί πολυθρησκευτική κοινωνία».

Τό τρίτο μοντέλο διδασκαλίας το μαθήματος τν Θρησκευτικν εναι περισσότερο τόπολυπολιτισμικό-θικό πού χαρακτηρίζεται ς «μαθαίνοντας πό τήν θρησκεία», ταν ο μαθητές «δέν μαθαίνουν μιά θρησκεία (μολογιακό μοντέλο) πολλές θρησκεες (θρησκειολογικό μοντέλο), λλά μέσα πό τίς δικές τους μπειρίες καί ναζητήσεις ντιμετωπίζουν κριτικά τό θρησκευτικό φαινόμενο καί διαμορφ΄ώνουν τήν προσωπική τους ποψη καί κατανόηση το κόσμου.

χοντας π' ψιν λα ατά, φαίνεται τι τά βιβλία τά ποα εναι κόμη σέ χρήση στήν λλάδα –στήν Στοιχειώδη καί τήν Μέση κπαίδευση– προσδιορίζονται κυρίως πό τόν δημιουργικό συνδυασμό το πρώτου καί το δευτέρου μοντέλου καί νταποκρίνονται στίς σύγχρονες κπαιδευτικές νάγκες στήν λλάδα, πως προσδιορίζονται πό τήν ερωπαϊκή προοπτική. ντίθετα, τό προτεινόμενο Πρόγραμμα Σπουδν στό Δημοτικό-Γυμνάσιο καί τό Λύκειο ναφέρεται στό τρίτο μοντέλο, «μαθαίνοντας πό τήν θρησκεία».

Σέ λλο κείμενό της δια ρευνήτρια, χοντας πιστημονική πάρκεια στό ντικείμενο ατό, ναλύει διεξοδικά τό προτεινόμενο Πρόγραμμα Σπουδν στήν Μέση κπαίδευση καί σημειώνει τι φαρμόζει τό τρίτο μοντέλο το μαθήματος τν Θρησκευτικν, ν ν τ μεταξύ στήν Ερώπη καί διαίτερα στό νωμένο Βασίλειο χουν ντοπισθ τά μειονεκτήματα ατο το συστήματος καί χει γίνει κριτική πό εδικούς πιστήμονες. πομένως, στήν σύνταξη τν νέων Προγραμμάτων Σπουδν γιά τά Θρησκετικά στήν λλάδα στά πλαίσια το νέου Προγράμματος Σπουδν, διαπιστώνονται διάφορα προβλήματα.

Μεταξύ ατν τν προβλημάτων εναι « θολή ννοιολόγηση τς θρησκείας», λλά καί « τρόπος νάπτυξης τν χρησιμοποιημένων ννοιν», καί πως παρατηρεται « πιφανειακή καί πρόχειρη διασύνδεση τν ννοιν στίς διάφορες θρησκεες ναδεικνύει να πιπρόσθετο πρόβλημα, ατό το θρησκευτικο συγκρητισμο». πομένως, τό τρίτο ατό μοντέλο θρησκευτικο μαθήματος, πως χει παρατηρηθ, δημιουργε «σύγχυση στόν μαθητή», καί να «θολό τοπίο» καί ταυτόχρονα δημιουργε μιά «τομική θρησκεία», «που καθένας πιλέγει πό κάθε θρησκεία ,τι θέλει καί δημιουργε τή δική του θρησκεία».

δια, μάλιστα, ταν ξιολογήτρια γιά τά ναλυτικά Προγράμματα το Λυκείου πού κπονήθηκαν τό 2015, στήν πενταμελ πιτροπή, καί δέν νέκρινε τά Προγράμματα ατά, καταγράφοντας τίς πιστημονικές της πόψεις σέ σχετικό ρθρο.

καθηγητής Κωνσταντνος Δεληκωνσταντς στό βιβλίο του μέ τίτλο « σχολική θρησκευτική γωγή» καί πότιτλο «Μεταξύ παιδαγωγικς καί θεολογίας» ναφέρει τόν Hans Küng πού κάνει λόγο γιά «μετασχηματισμό τς θρησκείας», γιά «ξατομίκευση» καί «πλουραλιστικοποίηση» τς θρησκευτικότητας, πού «προχωρε μέ λο καί πιό γρήγορους ρυθμούς». Ατό δίνει στόν νθρωπο τήν δυνατότητα «νά ξεφεύγει πό τή θεσμοποιημένη καί τυποποιημένη θρησκεία, νά βρίσκει τόν δικό του δρόμο καί τίς δικές του παντήσεις». Μέ ατή τήν νοοτροπία ο νθρωποι κατασκευάζουν μιά «διωτική θρησκεία» «νάλογα μέ τίς νάγκες τους, μέ πολλά γνήσια θρησκευτικά λλά καί παραθρησκευτικά ψευδοθρησκευτικά στοιχεα».

Hans Küng παρατηρε: « θρησκεία "χρησιμοποιεται" σύμφωνα μέ τό νόμο τς γορς, μλλον σύμφωνα μέ τό νόμο το σουπερμάρκετ. Ο νθρωποι πιλέγουν, ατοεξυπηρετονται νάλογα μέ τίς προκαθορισμένες πνευματικές τους νάγκες. Φτιάχνει καθένας τό δικό του πρότυπο, κατά τό δοκον. πιλέγει καί πορρίπτει. Καί φο χει πορρίψει κάτι, συνεχίζει νά ναζητ νέες προσφορές. Καί ο προσφορές εναι ντως πολυάριθμες».

νας γνωστός μου καθηγητής τν Θρησκευτικν στό Γυμνάσιο, ποος κπαιδεύτηκε στό προτεινόμενο Πρόγραμμα Σπουδν καί τό φήρμοσε στήν πράξη, χει πισημάνει τά μειονεκτήματα ατο το συστήματος γράφοντας:

«Τά μειονεκτήματα το νέου Προγράμματος Σπουδν εναι: α) ννοιολογική σύγχυση πού θά προκύψη στά παιδιά πό τήν σύγκριση ταυτοχρόνως πολλαπλν δεολογιν, θρησκειν, φιλοσοφικν ρευμάτων∙ β) διδακτικός ατοσχεδιασμός σέ πλαίσιο μιμάθειας πό τήν στιγμή πού δέν πάρχουν κανές πηγές νά βοηθον τούς διδάσκοντες∙ γ) ντικατάσταση πιστημονικν πόψεων γιά τά θρησκευτικά φαινόμενα πό τά ποκειμενικά βιώματα πού προκύπτουν σέ κάθε παιδί γιά τά θρησκευτικά θέματα στό πλαίσιο το γνωσιολογικο σχετικισμο καί τς προϋπόθετης βιωματικς πρόσληψης κάθε πληροφορίας∙ δ) κατάργηση κάθε στορικς λογικς στό πλαίσιο μις λκυστικς παρουσίασης τς θρησκείας, ποία μεταπηδ πό τό να θέμα στό λλο, πό τόν να αἰῶνα στόν λλο μέ περισσή εκολία, καταργώντας τά στορικοφιλολογικά δεδομένα, πού θά δημιουργήση μιά διότυπη σύγχυση».

ταν διαβάση κανείς τά Προγράμματα Σπουδν πού προτείνονται γιά τά Θρησκευτικά το Δημοτικο-Γυμνασίου καί το Λυκείου, τότε μπορε νά σταχυολογήση πολλά παραδείγματα πού πιβεβαιώνουν τό διαθρησκειακό καί συγκρητιστικό περιεχόμενό τους.

δη πό τήν Γ΄Τάξη το Δημοτικο Σχολείου παρατηρεται ατή προοπτική. ν θά περίμενε κανείς ο μαθητές τς Γ΄Τάξης το Δημοτικο Σχολείου, λικίας 9-10 τν, νά μάθουν τήν παράδοση τς χώρας τους καί νά τήν ρμηνεύουν, εναι ποχρεωμένοι νά μαθαίνουν ταυτοχρόνως καί λλες παραδόσεις. Καί ν θά περίμενε κανείς κόμη καί ο μετανάστες σέ ατήν τήν μικρή λικία, ο ποοι θέλουν νά γνωρίσουν τήν παράδοση τς χώρας πού τούς φιλοξενε καί πολλοί πό ατούς νά νσωματωθον σέ ατήν τήν παράδοση, ν τούτοις δέχονται λλες πολυπολιτισμικές πληροφορίες καί ποπροσανατολίζονται.

Γιά παράδειγμα, στήν Γ΄Τάξη το Δημοτικο Σχολείου τά πρτα τρία δίωρα φιερώνονται στήν νότητα «ζομε μαζί», που γίνεται λόγος γιά τό θέμα «ο λλοι καί γώ», χρησιμοποιονται διηγήσεις πό τήν Παλαιά Διαθήκη, πως γιά τόν σα-ακώβ, τόν ωσήφ καί τά δέλφια του, τόν Δαβίδ καί τόν Σαούλ, τόν Δαβίδ καί τόν ωνάθαν καί πό τήν Καινή Διαθήκη γιά τήν παραβολή το καλο Ποιμένα καί το σπλαχνικο Πατέρα. μως στά μέσως πόμενα τρία δίωρα μέ τίτλο « χαρά τς γιορτς» γίνεται λόγος γιά τίς γιορτές τν Χριστιανν, τίς γιορτές τν θρησκειν το κόσμου, πως τν βραίων καί τν Μουσουλμάνων, ναγνωρίζονται τά σύμβολα καί τά νόματα το Θεο πό τόν Χριστιανισμό, τόν ουδαϊσμό, τόν Μουσουλμανισμό, τόν νδουϊσμό, τόν Ταοϊσμό καί τόν Βουδισμό, καί τό νομα το Θεο τν Μουσουλμάνων καί τν βραίων.

πομένως, δη πό τήν Γ΄ Τάξη το Δημοτικο Σχολείου γίνεται λόγος γιά ξι Θρησκεες καί ν προσθέσουμε καί τίς μολογίες, νέρχονται σέ ννέα Θρησκεες καί μολογίες. Μάλιστα, προτείνεται στίς νδεικτικές δραστηριότητες νά βρίσκουν τά παιδιά τούς πολιούχους γίους τν λληνικν πόλεων, τήν εκόνα τν Τριν εραρχν, τά σύμβολα τν λλων θρησκειν καί κάθε μαθητής πρέπει νά πιλέγη να πό ατά, νά τά χρωματίζη πως θέλει, στό βάθος νά κούγεται νάλογη μουσική καί στήν συνέχεια νά κφράζουν γύρω πό τά χρώματα πού διάλεξαν τά συναισθήματα καί τίς σκέψεις τους κ.π.. Καί ατά θά γίνονται στήν λικία τν 9-10 τν.

Τό διο συνεχίζεται καί στήν Α' Γυμνασίου. Στίς πρτες νότητες γίνεται ναφορά στήν μφάνιση καί ργάνωση τς κκλησίας, τήν συνάντηση το λληνισμο μέ τόν Χριστιανισμό, τήν πρόταση τς Χριστιανικς κκλησίας μπροστά στά ρωτήματα γιά τήν ζωή. μέσως μετά κολουθον πέντε δίωρα γιά τίς μονοθεϊστικές θρησκεες ουδαϊσμό καί σλάμ, που γίνεται λόγος γιά τίς γιορτές, γιά τά πρόσωπα, γιά τούς ρχηγούς τους, γιά τό τι λλάχ εναι «λεήμων καί φιλεύσπλαχνος, κύριος το κόσμου», γιά τόν Τζελαλαντίν Ρουμί, πού εναι μνητής το «γαπημένου». Στήν συνέχεια γίνεται λόγος γιά τίς θρησκευτικές ναζητήσεις τς μακρινς νατολς, καί ο μαθητές μαθαίνουν γιά τόν νδουϊσμό, γιά τόν Βουδισμό, γιά τόν Ταοϊσμό, γιά τόν Κομφουκιανισμό, καί γιά πρόσωπα, κείμενα καί ξίες τν Θρησκειν ατν.

δια τακτική φαρμόζεται καί στό Λύκειο, λλά μέ τήν διερευνητική καί κυρίως τήν «βιωματική» μέθοδο. Γιά παράδειγμα: Στήν Α΄ Λυκείου καί στήν νότητα «πικοινωνία» (3ο δίωρο), κούγεται να τραγούδι παραμύθι λογοτεχνικό φήγημα μέ θέμα τήν πικοινωνία, παίζεται να θεατρικό παιχνίδι καί ναλύοντας τό θέμα χρησιμοποιεται « προσευχή, λατρεία, θεογνωσία καί θεολογία ς πικοινωνία στόν Χριστιανισμό καί σέ λλες θρησκευτικές παραδόσεις», «ο μαθητές κυκλικά μελετον διάφορες ψεις πικοινωνίας μέ τόν Θεό καί συμπληρώνουν ρωτήσεις σέ φύλλο ργασίας: μυστικιστικά ρεύματα (θεος ρωτας κλπ.), σμα σμάτων, προσευχή, πίνακας ζωγραφικς, τραγούδι, σκητισμός (σέ διάφορες θρησκεες)». τσι, τό κπαιδευτικό λικό πού προτείνεται νά συλλεγ πό στοσελίδες εναι βουδιστές μοναχοί, νδουϊσμός-μοναχισμός, κινέζοι μοναχοί, ρθόδοξοι σκητές, Σούφι-Δερβίσηδες.

καθηγητής ωάννης Φύκαρης κάνει μιά σημαντική παρατήρηση, τι μαθητής χαρακτηρίζεται μέ τήν λέξη ατή –μαθητής– «διότι τώρα μαθαίνει συστηματοποιώντας καί κατ' πέκταση κατανοώντας τήν πίσημα θεσμοθετημένη γνώση». Συγχρόνως μως κάθε μαθητής «βρίσκεται σέ να ναπτυξιακό πίπεδο διαμόρφωσης δεδομένων, θέσεων καί πόψεων». πομένως, «δέν χει κόμη διαμορφώσει πλήρη συνείδηση τν δεδομένων τόσο τς τομικότητάς του, σο καί το περιβάλλοντός του, λλά καί το κόσμου γενικότερα». λλά καί σες πόψεις χει σχηματοποιήσει χουν «τό στοιχεο το εμετάβλητου καί γιά τόν λόγο ατό τό Σχολεο φείλει ξελικτικά νά συμβάλει στήν ποσαφήνιση τν διαστρεβλωμένων συγκεχυμένων πόψεων πού χει στήν σκέψη του κάθε μαθητής». Ατό δείχνει τήν πευθυνότητα μέ τήν ποία πρέπει νά διακρίνεται καθηγητής καί βεβαίως τήν παρουσίαση πιστημονικο κπαιδευτικο προγράμματος στούς μαθητές.

3. «θρησκευτικός γραμματισμός»

Τό Πρόγραμμα Σπουδν σχεδιάσθηκε καί στηρίχθηκε πάνω στήν βασική ρχή το λεγομένου «θρησκευτικο γραμματισμο».

ρος γραμματισμός εναι μεταφορά το γγλικο ρου literacy, ποος σημαίνει «κανότητα νάγνωσης καί γραφς, στοιχειώδης παιδεία, μόρφωση, παιδεία». Στήν οσία ξεκιν πό τήν μεθοδολογία τς γλώσσας καί δηλώνει τό πς τά γράμματα μις γλώσσας νώνονται καί ποτελον τίς λέξεις καί τίς προτάσεις καί πς μαθαίνει κανείς τήν γλώσσα. Εναι γνωστόν τι πρτα διδασκόμαστε τήν γλώσσα τς οκογένειας στήν ποία γεννηθήκαμε, τήν λεγομένη μητρική γλώσσα, καί πειτα μαθαίνουμε καί λλες γλσσες πού συναντμε στό περιβάλλον μας. Καί γνωρίζουμε τι κάθε γλώσσα χει τά δικά της γράμματα καί δέν μπορε κανείς νά λάβη γράμματα πό διάφορες γλσσες καί νά καταρτίση μιά λλη τρίτη γλώσσα.

Στό θέμα τς διδασκαλίας το Θρησκευτικο Μαθήματος στήν λέξη γραμματισμός προστίθεται καί λέξη θρησκευτικός, πότε γίνεται λόγος γιά «θρησκευτικό γραμματισμό».

πίκουρος καθηγητής Σχολικς Παιδαγωγικς καί Διδακτικς Μεθοδολογίας το Μαθήματος τν Θρησκευτικν το Τμήματος Θεολογίας τς Θεολογικς Σχολς Θεσσαλονίκης θανάσιος Στογιαννίδης σέ κείμενό του μέ τίτλο « Θρησκευτικός Γραμματισμός στό Νέο Πρόγραμμα Σπουδν γιά τό Μάθημα τν Θρησκευτικν στό λληνικό Λύκειο. Μιά κριτική προσέγγιση στό ργο το Andrew Wright» δίνει σημαντικές πληροφορίες γιά τό θέμα το θρησκευτικο γραμματισμο.

«θρησκευτικός γραμματισμός» εναι μιά θεωρία πού νέπτυξε Andrew Wright καί  ναφέρεται στό πολυθρησκευτικό μοντέλο πού ναπτύχθηκε στήν Μεγάλη Βρετανία στήν δεκαετία το '90 «στόν ντίποδα τς φιλελεύθερης θεώρησης τς θρησκευτικς γωγς» το Robert Jackson. τσι, πάρχουν δύο θεωρίες γύρω πό τήν θρησκευτική γωγή τν μαθητν, μία εναι «φιλελεύθερη θρησκευτική γωγή» καί λλη εναι «θρησκευτικός γραμματισμός».

Κατά τήν «φιλελεύθερη θεώρηση τς θρησκευτικς γωγς», τήν ποία νέπτυξε Robert Jackson, ψιστη φιλελεύθερη κδοχή τς θρησκευτικς γωγς εναι « λευθερία το τόμου καί νοχή πέναντι στό διαφορετικό, ν ο πιμέρους πεποιθήσεις πού καλλιεργον ο θρησκευτικές παραδόσεις εναι δευτερεύουσας σημασίας». Σύμφωνα μέ ατήν τήν θεώρηση λες ο θρησκευτικές παραδόσεις χουν κοινά καί μοια χαρακτηριστικά, πού κφράζουν ατήν τήν κοινή μπειρία.

Andrew Wright μως ντιτάχθηκε σέ ατήν τήν «φιλελεύθερη θρησκευτική γωγή», διότι ατό τό μοντέλο «δηγε στόν συγκρητισμό καί τελικά στήν δυναμία νός οσιαστικο διαπολιτισμικο διαλόγου», διότι τόσο λευθερία σο καί νοχή στόν λλον «εναι ξίες, ο ποες λλις ρμηνεύονται στόν Χριστιανισμό, διαφορετικά στό σλάμ καί μέ λλο τρόπο στόν Βουδισμό».

τσι, Andrew Wright νέπτυξε τό μοντέλο το «θρησκευτικο γραμματισμο», τό ποο χει τρες βασικούς στόχους. πρτος, νά ναπτύξη τήν δεξιότητα, στε «ο μαθητές νά συνειδητοποιον καί νά διατυπώνουν τά βασικά στοιχεα τν θρησκευτικν πεποιθήσεων πού ποδέχονται». δεύτερος στόχος εναι «ο μαθητές νά παρουσιάζουν τεκμηριωμένα τούς λόγους, γιά τούς ποίους χουν πιλέξει συνειδητά νά σπάζονται τήν χ ψ θρησκευτική πεποίθηση». Καί τρίτος στόχος εναι νάπτυξη στήν δεξιότητας, στε ο μαθητές «νά διαλέγονται πιχειρηματολογώντας μέ διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις». ν ρος «γραμματισμός» μεταφρασθ μέ τήν λέξη «λφαβητάρι», τότε ρος «θρησκευτικός γραμματισμός» το Wright «πιδιώκει νά δηγήσει στό νά οκειωθον ο μαθητές, πρτον, τό λφαβητάρι τς πίστης τους, δεύτερον, τό λφαβητάρι γιά τήν σημασία πού χει πίστη στήν ζωή του, τρίτον, τό λφαβητάρι το διαλόγου μέ τήν πίστη το λλου».

Ατό σημαίνει τι σύμφωνα μέ τήν θεωρία το «θρησκευτικο γραμματισμο» μαθητής μαθαίνει «τό λφάβητο» τς δικς του πίστης, διακρίνει τήν ρθόδοξη πίστη πό τήν πίστη λλων Χριστιανικν μολογιν, στω καί ν χουν τίς διες βασικές ρχές, δηλαδή πιστεύουν στόν Χριστό, καθώς πίσης μαθαίνει τό «λφάβητο» τν λλων Θρησκειν, διακρίνει καί τήν πίστη τν νθρώπων πού νήκουν σέ λλες Θρησκεες. Μέ λλα λόγια μαθητής πού δέχεται μιά θρησκευτική γωγή σύμφωνα μέ τόν «θρησκευτικό γραμματισμό» δέν ναμειγνύει «τά λφάβητα» λων τν Θρησκειν γιά νά δημιουργήση μιά «κοινή γλώσσα», φόσον δέν νοεται νας κοινός θρησκευτικός γραμματισμός γιά λες τίς Θρησκεες.

νας νθρωπος πού θεωρεται θρησκευτικά «γγράμματος» σημαίνει: Πρτον, χει κατανοήσει, στά βασικά τους στοιχεα, τήν στορία, τά κεντρικά-ερά κείμενα, τήν πίστη, τίς πρακτικές τν θρησκειν, πως ατά ναδεικνύονται καί ξελίσσονται μέσα σέ συγκεκριμένα κοινωνικά, στορικά καί πολιτιστικά περιβάλλοντα. Δεύτερον, χει ναπτύξει τήν κανότητα νά διακρίνη τίς θρησκευτικές προεκτάσεις σέ πολιτικές, κοινωνικές καί πολιτισμικές κφράσεις, πως κφράζονται σέ χρόνο καί χρο. Συνεπς, χι μόνο κάθε θρησκεία χει τή δική της «νάγνωση», λλά ατή κατανοεται μέσα σέ συγκεκριμένο πολιτικό, κοινωνικό καί πολιτισμικό συγκείμενο, μέ χρονικές καί χωρικές συνιστσες.

πομένως, λλο εναι «φιλελεύθερη θεώρηση τς θρησκευτικς γωγς», πως τήν παρουσίασε Robert Jackson, καί λλο εναι θεωρία το «θρησκευτικο γραμματισμο», πως τήν νέπτυξε Andrew Wright.

Διαβάζοντας τά εσαγωγικά γιά τό Πρόγραμμα Σπουδν στά θρησκευτικά το Λυκείου στό θέμα το «θρησκευτικο γραμματισμο» φαίνεται τι δέν κολουθεται μέθοδος το «θρησκευτικο γραμματισμο» πως τήν νέπτυξε Andrew Wright, λλά γίνεται μιά «διότυπη μείξη δύο φετηριακά ντίθετων θεωρήσεων» καί κατά τήν ποψή μου, πού μπορε νά εναι περβολική, περισσότερο φαίνεται τι κολουθται «φιλελεύθερη κδοχή τς θρησκευτικς γωγς» καί χι «θρησκευτικός γραμματισμός». πάρχουν πολλά παραδείγματα, πού μέ δηγον στό συμπέρασμα ατό, λλά λόγ λλείψεως χώρου δέν τά ναφέρω.

πλς νά σημειώσω τι στήν φιλοσοφία το Προγράμματος Σπουδν γράφεται: « θρησκευτικός γραμματισμός ποτελε μέρος τν "πολυγραμματισμν" μέ τήν ννοια πού ποδίδεται σήμερα στόν πιστημονικό γραμματισμό. πιστημονικός γραμματισμός παρτίζεται πό τά κοινά στοιχεα τν διαφόρων γραμματισμν τν πιμέρους πιστημονικν κλάδων, πως στορία (History literacy), τά μαθηματικά (Mathematics literacy), Γεωγραφία (Geography literacy), τεχνολογία (Technology literacy), ο λεκτρονικοί πολογιστές (Computer literacy) κ..».

Σέ λλο σημεο γράφεται: « Stephen Prothero, στό βιβλίο του μέ τίτλο "Religious Literacy", χρησιμοποιε τόν ρο κατ’ ναλογία το πολιτιστικο γραμματισμο το Hirsch καί ναφέρει τι στόχος του "εναι νά βοηθήσει τούς πολίτες νά συμμετέχουν πλήρως στήν κοινωνική, πολιτική καί οκονομική ζωή το θνους καί σέ να κόσμο στόν ποο θρησκεία μετράει". Συνεπς, θρησκευτικός γραμματισμός εναι κάτι περισσότερο πό τό νά γνωρίζει κάποιος γιά τή θρησκεία το λλου, ν καί ατό θεωρεται σημαντικό βμα. Τό σπουδαο εναι νά μάθει νά σέβεται τή θρησκεία τν λλων καί νά ντιλαμβάνεται τή συνεισφορά τους στήν κοινωνική ζωή. Μάλιστα, ποστηρίζεται ποψη τι νας τύπος θρησκευτικο γραμματισμο πού θά ποφεύγει τά λάθη τς μολογιακς καί τς μή μολογιακς προσέγγισης, μπορε καί πρέπει νά προωθηθε σέ κοινά σχολεα, χι μόνο γιά νά πάρχει νας συμβιβασμός, λλά γιατί εναι παραίτητος σέ μιά φιλελεύθερη κπαίδευση».

Διαβάζοντας ατό τό πόσπασμα καί προσέχοντας τίς φράσεις «νά γνωρίζη κάποιος γιά τήν θρησκεία το λλου», καί «νά ντιλαμβάνεται τήν συνεισφορά τους στήν κοινωνική ζωή» καί κόμη τι « θρησκευτικός γραμματισμός» «εναι παραίτητος σέ μιά φιλελεύθερη κπαίδευση» καί τι μαθητής πρέπει νά «ποφεύγει τά λάθη τς μολογιακς καί τς μή μολογιακς προσέγγισης», ντιλαμβάνεται τι πρόκειται γιά μιά μείξη μεταξύ τν δύο θεωρήσεων τς θρησκευτικς γωγς πού ναφέρθηκαν προηγουμένως καί σως προσεγγίζει τήν «φιλελεύθερη θεώρηση τς θρησκευτικς γωγς» πού βρίσκεται στόν ντίποδα το «θρησκευτικο γραμματισμο».

Ατό φαίνεται καί πό μιά πόμενη νότητα, στήν ποία γράφεται:

« θρησκευτική κπαίδευση στό σχολεο χρειάζεται, διότι προσφέρει τή "θρησκευτική" γλώσσα καί τή γραμματική της πού εναι πολύτιμα φόδια ατο-γνωσίας, ατο-προσδιορισμο, ατο-βελτίωσης καί αθυπέρβασης, σέ σχέση μέ τούς λλους. Συγχρόνως, προσφέρει τίς κανότητες καί δεξιότητες γνωριμίας, πικοινωνίας καί λληλοκατανόησης μεταξύ τν νθρώπων, λλά καί νάλυσης καί ρμηνείας τς στορίας καί το πολιτισμο. Δέν ποτελε μία στορική, πλς, ναφορά στήν παρουσία τς θρησκείας στή ζωή καί στόν κόσμο, λλά μία πικοινωνιακή καί βιωματική μπειρία γιά μιά ζωή».

Κατά τόν καθηγητή θανάσιο Στογιαννίδη, στόν «θρησκευτικό γραμματισμό», πως παρατηρεται στό Νέο Πρόγραμμα Σπουδν γιά τό μάθημα τν Θρησκευτικν στό Λύκειο στήν λλάδα, «ατό πού ξετάζεται δέν εναι ο θρησκεες, λλά τό θρησκευτικό φαινόμενο», «δέν εναι πολυπλοκότητα το θρησκευτικο φαινομένου, λλά κοινότητα τς θρησκευτικς μπειρίας». Καί καθηγητής παρατηρε: «Εναι, πραγματικά ξιο πορίας, πς εναι δυνατόν, ο συντάκτες το ν λόγ προγράμματος νά πικαλονται ς θεωρητικά τους θεμέλια τήν φαινομενολογική-διερμηνευτική καί φιλελεύθερη προοπτική πού ποστηρίζει Robert Jackson, καί ταυτόχρονα τό μοντέλο το Θρησκευτικο Γραμματισμο, τό ποο νέπτυξε Wright, καί τό ποο εναι κ διαμέτρου ντίθετο μέ τό μοντέλο τς φαινομενολογικς θεώρησης».

χοντας π' ψη λα ατά ντιλαμβάνομαι τι θεωρία το «θρησκευτικο γραμματισμο», πως τήν νέπτυξε Andrew Wright, περισσότερο πλησιάζει στά σχύοντα βιβλία πού γράφηκαν βάσει τν ναλυτικν Προγραμμάτων, ν θεωρία το «φιλελευθερισμο στήν θρησκευτική γωγή» πηρεάζει ν πολλος τό νέο Πρόγραμμα Σπουδν, μέ τό ποο γίνεται προσπάθεια νά βρεθον τά κοινά σημεα λων τν θρησκειν καί νά δημιουργηθ μιά «διωτική θρησκευτική πίστη», δηλαδή εναι περισσότερο «διαθρησκειακός γραμματισμός». λλωστε, ατό δείχνει φράση τι μαθητής πρέπει νά ποκτήση πολύτιμα φόδια «ατογνωσίας», «ατοπροσδιορισμο», «ατοβελτίωσης», καί «αθυπέρβασης» «σέ σχέση μέ τούς λλους».

4. πόφαση τς Διαρκος ερς Συνόδου

Μελετώντας, λοιπόν, τά Προγράμματα (τό σχύον καί τό προτεινόμενο) το μαθήματος τν Θρησκευτικν στήν κπαίδευση καί διαβάζοντας χιλιάδες σελίδες, στίς ποες καταγράφονται διάφορες πόψεις, κατέληξα στήν πρόταση νά λάβη συγκεκριμένη θέση Διαρκής ερά Σύνοδος, τοι νά παραμείνη ς βάση πόθεσης ργασίας τό σχύον ναλυτικό Πρόγραμμα, μέ τά βιβλία τν Θρησκευτικν πού πάρχουν σήμερα.

Βέβαια, γνωρίζω τι πάρχει μιά ποψη, πού λέγεται καλοπροαίρετα, τι θά πρέπει νά ζητήσουμε πό τήν Πολιτεία τό μάθημα τν Θρησκευτικν νά ποκτήση τόν μολογιακό-κατηχητικό χαρακτήρα. μως ατό δέν εναι εκολο νά πραγματοποιηθ, φο ποτέ στήν λλάδα τό μάθημα τν Θρησκευτικν δέν ταν μολογιακό-κατηχητικό. Καί τότε πού τό μάθημα τν Θρησκευτικν πλησίαζε περισσότερο στό λεγόμενο μολογιακό, στήν πραγματικότητα εχε στοιχεα πό τήν σχολαστική θεολογία (νσελμος Καντερβουρίας – Θωμς κινάτης) καί τήν προτεσταντική θεολογία. πειτα, κκλησία τήν κατήχησή της δέν μπορε νά τήν μπιστευθ νά τήν διδάσκουν νθρωποι πού δέν τούς γνωρίζει καί δέν τούς μπιστεύεται. Τό μολογιακό-κατηχητικό μάθημα που πάρχει στόν Ερωπαϊκό χρο εναι ποτέλεσμα τν συγκρούσεων μεταξύ τν Χριστιανικν μολογιν καί δέν χει σχέση μέ τήν ρθόδοξη θεολογία.

κκλησία μέ τά Κατηχητικά της μπορε νά βοηθήση καί νά προσφέρη στά παιδιά πού ζον μέσα στόν χρο της ρθόδοξη - κκλησιαστική παιδεία καί νά τά μορφώση κατά Χριστόν μέσα στά πλαίσια τς ρθοδόξου κκλησιαστικς παραδόσεως.

Πάντως, πρόταση πού κατέθεσα καί γινε ποδεκτή στό σύνολό της πό τήν Διαρκ ερά Σύνοδο, ς κατάλληλη γιά τήν περίοδο ατή, σχολιάσθηκε ρνητικς πό μερικούς συντηρητικούς κύκλους. μως, ατοί γνοον παραθεωρον τι τό σχύον ναλυτικό Πρόγραμμα χει σέ μεγάλο ποσοστό θρησκειολογικά στοιχεα, χει πολλές φιλελεύθερες πόψεις σέ κκλησιαστικά θέματα καί τι δέν μπορε νά εσαχθ στά Σχολεα κατηχητικό καί μολογιακό μάθημα, γιατί ατό θά χη καί λλες συνέπειες, τοι θά ζητήσουν καί σοι νήκουν σέ λλες θρησκεες μολογίες νά εσαχθον μολογιακά βιβλία θά αξηθον ο ατήσεις παλλαγς πό τό μάθημα τν Θρησκευτικν.

Στό Δελτίο Τύπου τς 13ης ανουαρίου .. δημοσιεύθηκε πόφαση τς ερς Συνόδου. Μέ βάση ατήν τήν πόφαση συνετάγη γγραφο τς ερς Συνόδου πρός τόν πουργό Παιδείας, ρευνας καί Θρησκευμάτων. πειδή τό Δελτίον Τύπου εναι γνωστό, θά δημοσιοποιήσω τό γγραφο πρός τόν πουργό Παιδείας πού χει ς ξς:

«Κύριε πουργέ,

Μέ Συνοδική πόφαση ποία λήφθη στή Συνεδρία τς 13ης μηνός ανουαρίου τ.., σς γνωρίζουμε τι Διαρκής ερά Σύνοδος τς κκλησίας τς λλάδος, κατόπιν νδελεχος μελέτης τν ζητημάτων πού τέθηκαν τόν τελευταο καιρό γύρω πό τό μάθημα τν Θρησκευτικν, ποφάσισε νά σς γνωστοποιήσει σχετικές της νέργειες καί τίς ντίστοιχες θέσεις.

Κατόπιν τν πρόσφατων δηλώσεών σας γιά τό μάθημα τν Θρησκευτικν, λλά καί τήν ναρξη το θνικο Διαλόγου γιά τήν Παιδεία, ερά Σύνοδος τς κκλησίας τς λλάδος συνλθε σέ πογευματινή Συνεδρίαση τήν 12.1.2016 πό κοινο μέ τούς Κοσμήτορες καί Προέδρους τν Τμημάτων τν Θεολογικν Σχολν θηνν καί Θεσσαλονίκης, καθώς καί κπροσώπους τν πιστημονικν νώσεων τν Θεολόγων, γιά νά συζητήσουν τό θέμα τς διδασκαλίας το μαθήματος τν Θρησκευτικν στή Μέση κπαίδευση. Στή Συνεδρίαση εσηγήθηκε τό θέμα Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου καί γίου Βλασίου κ. ερόθεος, ποος πικέντρωσε τήν εσήγησή του στό χαρακτήρα καί τό περιεχόμενο το μαθήματος τν Θρησκευτικν, παρουσίασε τά δύο Προγράμματα Σπουδν πί τν ποίων γίνεται συζήτηση (τό σχύον καί τό πιλοτικό ναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδν), καί κατέληξε σέ συνθετική πρόταση, κατά τήν ποία πρέπει νά πικεντρωθε προσπάθεια στή βελτίωση το σχύοντος Προγράμματος Σπουδν μέ προσθκες σέ πιστημονική βάση πό τά καλά στοιχεα το πιλοτικο ναλυτικο Προγράμματος Σπουδν. Ο παριστάμενοι κπρόσωποι τν Θεολογικν Σχολν καί ο κπρόσωποι τν νώσεων τν Θεολόγων παίνεσαν τήν εσήγηση ς συγκροτημένη καί κατάλληλη γιά τήν περίσταση.

Στήν Συνεδρίαση τς Διαρκος Συνόδου τς 13.1.2016 κατόπιν κτενος συζήτησης μεταξύ τν Συνοδικν ρχιερέων πί τς πρότασης το Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί γίου Βλασίου κ. εροθέου, καθώς καί τν σων κούσθηκαν ς πόψεις τν φορέων πού παρευρέθησαν στήν πογευματινή Συνεδρία τς 12.1.2016, ερά Σύνοδος πεδέχθη τήν νωτέρω εσήγηση καί κατέληξε στά ξς:

1. διαδιδόμενη ποψη τι τά βιβλία το μαθήματος τν Θρησκευτικν εναι κατηχητικά καί μολογιακά εναι σφαλμένη ως καί παραπλανητική. χαρακτήρας τν σύγχρονων βιβλίων στή χώρα μας εναι γνωσιολογικός καί πολιτιστικός  μέ θρησκειολογική κατεύθυνση. δη διδακτική λη γιά τούς νέους τς μετεφηβικς λικίας εναι σημαντικά μπλουτισμένη στίς τάξεις το Λυκείου μέ γνωστικό λικό γιά λλα θρησκεύματα καί δόγματα καί μέ εκαιρίες προβληματισμο γιά τίς θρησκευτικές καί θικές διαστάσεις σύγχρονων προβλημάτων (π.χ. σχέσεις δύο φύλων, οκογένεια, βιοϊατρική, λλοτρίωση, ποτίμηση τς νθρώπινης ζως, ναρκωτικά, κοινωνία τς πληροφορίας, οκολογικό πρόβλημα).

2. Τό γεγονός τι στό σημερινό μάθημα προηγεται παροχή γνώσεων γύρω πό τήν ρθόδοξη θρησκευτική παράδοση το τόπου δέν σημασιοδοτε διαδικασία κατηχήσεως τν ρθοδόξων μαθητν προσηλυτισμο τν μή ρθοδόξων μαθητν, καθώς τό μάθημα δέν πευθύνεται μόνο σέ ρθόδοξους μαθητές. σχυρισμοί περί δθεν μολογιακο χαρακτρα το μαθήματος κκινον πό ρνητική προϊδέαση γιά τό διο τό μάθημα καί τό ρόλο τν κπαιδευτικν, πιστημόνων θεολόγων, ς φορέων θρησκευτικο μισσιοναρισμο μέσα στό λληνικό σχολεο. ξάλλου, ντικειμενικός χαρακτήρας το μαθήματος δέν θίγεται πό τήν κατά προτεραιότητα παράθεση τς ρθόδοξης Χριστιανικς παράδοσης, φο κατ’ νάγκην τό μάθημα πρέπει νά λαμβάνει π’ ψιν τά τοπικά, στορικά, θρησκευτικά καί πληθυσμιακά συμφραζόμενα τς λληνικς σχολικς τάξης, λλά καί τόν στόχο τς μαλς νταξης το μαθητ, σχέτως θρησκεύματος, στήν λληνική κοινωνία, ποία κατά πλειοψηφία σπάζεται τό ρθόδοξο Χριστιανικό δόγμα.

3. Παλαιές καί πρόσφατες ποφάσεις διοικητικν δικαστηρίων, πού ρμηνεύουν τά σχετικά ρθρα το Συντάγματος, ποφαίνονται μόφωνα πέρ τς ποχρεωτικς διδασκαλίας το μαθήματος τν Θρησκευτικν μέ κύρια βάση τήν ρθόδοξη χριστιανική παράδοση καί μέ δικαίωμα παλλαγς γιά σους δέν εναι ρθόδοξοι χριστιανοί. Παράλληλα, πως χει ξηγήσει τό Ερωπαϊκό Δικαστήριο νθρωπίνων Δικαιωμάτων, τό μάθημα τν Θρησκευτικν, πως καί λα τά σχολικά μαθήματα, πρέπει νά διέπεται πό τίς ρχές τς ντικειμενικότητας καί το πλουραλισμο, λλά ο ρχές ατές δέν παραβιάζονται μόνο καί μόνο πειδή τό μάθημα τν Θρησκευτικν ναφέρεται κατά κύριο λόγο στήν κυρίαρχη θρησκευτική παράδοση το οκείου κράτους, κανοποιώντας καί τήν πιθυμία τν γονέων τν μαθητν.

4. παρέλευση μερικν τν πό τότε πού γράφησαν τά βιβλία πού διδάσκονται στήν Μέση κπαίδευση δικαιολογε τήν πικαιροποίησή τους. Παραμένοντας στήν δια μεθοδολογία το σχύοντος Προγράμματος Σπουδν, σον φορ στήν στορική ργάνωση τς λης, εναι δυνατόν νά πάρξουν προσθκες, ο ποες διευρύνουν τό θρησκειολογικό, δεολογικό καί πολιτιστικό πεδίο τς  λης μέ σκοπό τήν παύξηση τς μορφωτικς ξίας καί συμβολς του στήν κπαίδευση τν νέων. Προτείνεται ατές ο προσθκες νά γίνουν στό τέλος κάθε βιβλίου, στε ο μαθητές, τν ποίων πλειοψηφία νήκει στήν ρθόδοξη κκλησία, λλά καί σοι μή ρθόδοξοι μαθητές πιθυμον νά ποκτήσουν γνώσεις γιά τήν θρησκευτική καί πολιτιστική παράδοση το τόπου μας, νά ποκτήσουν συγκροτημένη εκόνα.

5. Στήν ποχή μας, κατά τήν ποία σχυροποιονται φονταμενταλιστικές πόψεις λλων θρησκειν καί ντικοινωνικές τάσεις διαφόρων παραθρησκευτικν φαινομένων καί πικίνδυνων σεκτν, διδασκαλία τς ρθοδόξου Θεολογίας, ποία διακρίνεται γιά τήν γάπη, τήν νεκτικότητα, τήν ερηνική διάθεση καί εναι παλλαγμένη πό φονταμενταλισμούς καί ρατσισμούς, θά βοηθήσει ρκούντως καί στήν κοινωνική συνοχή. Στό θέμα ατό δέν πρέπει νά πικρατον ο γκυλώσεις το παρελθόντος. Τό σχολεο καί σχολική κοινότητα δέν εναι χώρος πιβεβαίωσης καμίας πολιτικς συνθηματολογίας, τά σχολικά μαθήματα δέν μπορον νά διαχωρίζονται σέ «προοδευτικά» καί «συντηρητικά», οτε πιτρέπεται διεξαγωγή ποιουδήποτε τυπου δημοψηφίσματος φρονημάτων στήν πλάτη τν μαθητν, πως πιχειρήθηκε μέ τίς ποσχέσεις περί ναιτιολόγητης παλλαγς πό ατό.

Μέ στόχο τήν ναλυτική παρουσίαση τν σων νωτέρω τέθησαν, ποστέλλεται συνημμένως στήν παροσα πιστολή καί ναλυτική εσήγηση το Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί γίου Βλασίου κ. εροθέου, γκριτου πιστήμονα θεολόγου καί συγγραφέα, πρός τόν σκοπό κκλησία τς λλάδος, ς μητέρα καί πνευματική τροφός, νά συμβάλει στόν θνικό Διάλογο γιά τήν παιδεία καί τή λήψη τν σχετικν ποφάσεων πό τό πουργεο σας, τή συνεργασία μέ τό ποο λλωστε ς πρός τό  μάθημα τν Θρησκευτικν πιβάλλει καί Καταστατικός Χάρτης τς κκλησίας τς λλάδος (ρθρο 9 παρ. 1 περ. ε΄ Ν. 590/1977). κκλησία τς λλάδος προτίθεται νά συνεργαστε περαιτέρω, στή βάση τς πιστημονικς βελτίωσης το πάρχοντος μαθήματος καί τς στήριξης τν καθηγητν του. ντιτίθεται στήν κατάργηση καί ντικατάστασή του πό να μάθημα «γεωγραφίας τν θρησκειν» «θρησκευτικο γκυκλοπαιδισμο» μέ κάποια πλς διαίτερη παρουσίαση τς παρουσίας τς ρθοδοξίας στόν λλαδικό χρο. δέα τς ποσοτικς ξίσωσης τς ρθόδοξης χριστιανικς παράδοσης μέ τίς λλες θρησκευτικές παραδόσεις, στε νά γίνει τό μάθημα τν Θρησκευτικν «πολιτικά ρθότερο» κινεται μακράν τν νομικν δεσμεύσεων καί κπαιδευτικν στόχων το σχύοντος Συντάγματος (ρθρο 16 παρ. 2) καί τς κείμενης νομοθεσίας (ρθρα 1 Ν. 1566/1985, 1 παρ. 2 περ. γ΄ Ν. 4186/2013) σέ χώρα μέ σχυρά πλειοψηφοντες τούς ρθοδόξους χριστιανούς, συγκεκριμένο πολιτιστικό κεφάλαιο καί δεδομένη θρησκευτική στορία καί συγχρονία το Λαο μας.

ν κατακλεδι ερά Σύνοδος ποφάσισε ς πρότασή της πρός τό πουργεο Παιδείας, ρευνας καί Θρησκευμάτων ς πρός τό μάθημα τν Θρησκευτικν, νά πικεντρωθε τό νδιαφέρον στό σχύον Πρόγραμμα Σπουδν μέ τήν δική του θεματική μεθοδολογία, στό ποο μως θά γίνουν μερικές βελτιώσεις, ντασσοντάς το στά σύγχρονα παιδευτικά δεδομένα, πότε νά εσαχθον σέ κάθε βιβλίο -χι σέ κάθε μάθημα- μερικά κεφάλαια θρησκειολογικά, νάλογα μέ τήν θεματολογία το βιβλίου, φο μως δοθε προτεραιότητα στήν ρθόδοξη παράδοση, τήν ποία κολουθε πλειοψηφία τν λλήνων πολιτν, λλά καί νά χρησιμοποιηθον ς φαρμογές καί τά καλά στοιχεα το Νέου Προγράμματος Σπουδν.

Μέ τήν πεποίθηση τι θά ποδώσετε τήν ρμόζουσα βαρύτητα στή σαφ καί συγκεκριμένη πρόταση τς ερς Συνόδου, νταποκρινόμενος θετικά, σς εχαριστομε κ τν προτέρων, εχόμενοι Θεός νά σς ελογε καί νά σς νισχύει στά εθυνοφόρα καθήκοντά σας».

τσι, μέ πόφαση τς Διαρκος ερς Συνόδου συγκροτήθηκε πιτροπή πό τούς Μητροπολίτες Ναυπάκτου καί γίου Βλασίου κ. ερόθεο, Καστορίας κ. Σεραφείμ, Σερρν καί Νιγρίτης κ. Θεολόγο καί τόν Νομικό Σύμβουλο τς ερς Συνόδου κ. Θεόδωρο Παπαγεωργίου πού πισκεφθήκαμε τόν πουργό Παιδείας, ρευνας καί Θρησκευμάτων κ. Νίκο Φίλη καί το πιδώσαμε γγραφο μέ τήν πόφαση τς ερς Συνόδου.

γινε ερύτατη συζήτηση μεταξύ τς πιτροπς μας καί το πουργο Παιδείας, ρευνας καί Θρησκευμάτων κ. Νικολάου Φίλη, παρόντων το Γενικο Γραμματέως Θρησκευμάτων κ. Γεωργίου Καλαϊτζ καί το Προέδρου το νστιτούτου κπαιδευτικς Πολιτικς κ. Γερασίμου Κουζέλη, καί πό τήν συζήτηση διεφάνη τι πάρχει διαφορετική φετηρία καί προοπτική. ερά Σύνοδος πεφάσισε νά προτείνη τήν παραμονή το σχύοντος Προγράμματος Σπουδν καί νά γίνουν μερικές προσαρμογές, στε τό μάθημα τν Θρησκευτικν νά γίνη ποχρεωτικό γιά λους, κτός πό κείνους πού θέλουν νά ζητήσουν παλλαγή, καταγράφοντας μως τούς λόγους τς παλλαγς, ν τό πουργεο Παιδείας προτίθεται νά φαρμόση τό νέο Πρόγραμμα Σπουδν, στό ποο νά γίνουν μερικές βελτιώσεις.

Διαρκής ερά Σύνοδος θεώρησε τι τό θέμα ατό εναι μεζον, γιατί συνδέεται μέ τήν θρησκευτική-κκλησιαστική γωγή τν μαθητν πού εναι ρθόδοξοι, καί γι' ατό ποφάσισε νά τό φέρη στήν εραρχία, στε πόφαση νά εναι πεύθυνη καί συλλογική.

πομένως, ερά Σύνοδος τς εραρχίας τς κκλησίας τς λλάδος εναι ρμόδια νά λάβη συγκεκριμένη πόφαση γιά τό Μάθημα τν Θρησκευτικν.

συνθετική τν διαφόρων πόψεων πόφαση τς Διαρκος ερς Συνόδου εναι:

«Νά πικεντρωθ τό νδιαφέρον στό τρέχον Πρόγραμμα μέ τήν δική του θεματική μεθοδολογία, στό ποο μως νά γίνουν μερικές βελτιώσεις, ντάσσοντάς το στά σύγχρονα παιδευτικά δεδομένα, πότε νά εσαχθον σέ κάθε βιβλίο –χι σέ κάθε μάθημα– μερικά κεφάλαια θρησκειολογικά, νάλογα μέ τήν θεματολογία το βιβλίου, φο μως δοθ προτεραιότητα στήν ρθόδοξη παράδοση, τήν ποία κολουθε πλειοψηφία τν λλήνων πολιτν, λλά καί νά χρησιμοποιηθον ς φαρμογές καί τά καλά στοιχεα το Νέου Προγράμματος Σπουδν».

parembasis.gr

Comments