Ομιλία Αρχιμανδρίτου Χριστόφορου Μυτιλήνη για τους Τρεις Ιεράρχες στο Παράρτημα Πατρών της ΠΕΘ

αναρτήθηκε στις 2 Φεβ 2014, 5:09 π.μ. από το χρήστη Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων   [ ενημερώθηκε 2 Φεβ 2014, 5:21 π.μ. ]
Ὁμιλία στίς 29.1.2014, στο Παράρτημα Πατρν τς Π.Ε.Θ.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ  ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ  ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

ρχιμανδρίτου Χριστοφόρου Μυτιλήνη

Πρωτίστως φείλω νά εχαριστήσω τήν πρό­εδρο κ. Δήμητρα Κόρδα-Κωτσάκη καί τό Δ.Σ. τς Π.Ε.Θ.το παραρ­τήματος Πατρν γιά τήν εκαιρία πού μο δωσε μέ τήν μιλία μου ατή νά προσεγγίσω γιά λλη μιά φορά τούς ποταμούς τς σοφίας, νά ξεδιψάσω στά θάνατα συγγράμ­ματά τους καί-λίγη πό τή δροσιά τους-, να ποτήρι δροσερο δατος, νά προ­σφέρω πόψε στήν γάπη σας.

Πανοσιολογιώτατε γιε Πρωτοσύγκελλε,

Σεβαστοί πατέρες,

ξιότιμοι διδάσκαλοι καί θερμουργοί το Λόγου,

Κυρίες και κύριοι,

Δέν εναι περβολή ν πομε τι τά τελευταία χρόνια ο μορφές τν Τρι­ν εραρχν παψαν νά ποτελον πρότυπα ζως, μορφώσεως καί γωγς σέ κπαι­δευτικούς καί κπαιδευομένους. Σάν νά μήν φθα­ναν λα ατά ρχεται καί τό πουργικό γγραφο, τό ποο πεστάλη τόν περασμένο ανουάριο πρός τούς Διευθυντές Γυμνασίων καί Λυκείων, μέ τό ποο ορτή τν Τριν εραρχν χαρακτηρίζεται πλέον ς «ρ­γία», μέ πλή δυνα­τό­τητα «συμμετοχς σέ κκλησιασμό» «σέ ορταστικές κδη­λώ­σεις».

Γιά ατό εναι πόλυτα δικαιολογημένη  πικρία τς ερς Συνόδου τς λλαδικς κκλησίας, τήν ποία κφράζει μέ τό μπεριστατωμένο γγραφό της (μέ τήν π’ ριθμ. Πρωτ. 4337/15-10-2013), τό ποίο πέστειλε πρός τόν πουργό Παιδείας γιά τήν μετατροπή τς σχολικς ορτς τς 30ς ανουαρίου ς μέρα πλς σχολικς ργίας. Καθίσταται σαφές μέ ατό τό γγραφο τι πέρχεται πλήρη λλοίωση το νοήματος τς ορτς τν Τριν εραρχν ς προστατν τς Παιδείας μας. ορτή ατή πό τό «1826 καθιερώνεται πίσημα ς ορτή τς λ­λη­νικς καί πτανησιακς Παιδείας ρχικά γιά νά λθει κατόπιν τό 1843 τό Πανε­πιστήμιο θηνν νά καθιερώσει γιά τό λεύθερο πιά λληνικό Κράτος τήν ορτή τν Τριν εραρχν ς γιορτή τς Παιδείας!

ταν τότε πού τό νεοσύστατο λληνικό Κράτος ψαχνε πρότυπα καί προ­στά­τες... ταν τότε πού ντιλαμβανόταν πολύ ρθά τι λληνισμός χει μιά συνέχεια πού ξεκιν πό τήν ρχαιότητα καί συνεχίζει μέ τίς μεγάλες μορφές τν γίων Πατέρων τς κκλησίας μας. Ατν πού χι μόνο προήγαγαν τή γλώσ­σα καί δημιούργησαν γραμματεία φάμιλλη τς ρχαίας λληνικς, λλά κατόρ­θω­σαν νά προσλάβουν στά συγγράμματά τους λα τά γαθά τς λληνικς Παι­δεί­ας, φο προηγουμένως τήν ποκάθαραν πό τήν κατάπτωση τς θρησκευ­τικς καί θικς ζως τν ρχαίων λλήνων. ταν τότε πού μεσα στήν οκογέ­νεια καιγε κοίμητο τό καντήλι -στω κι ν τό λάδι ταν λιγοστό-καί τό σπίτι μοσχο­μύριζε πό τό θυμίαμα πού μάνα καιγε μπρός στά εκονίσματα. ταν τότε πού μικρή πατρίδα μας εχε ερούς πόθους, νακαινιστικά ράματα καί σχεδια­σμούς»1.

Τότε...!! Τώρα; Τώρα φύτρα το λληνικο θνους, νεολαία το τόπου α­το καταδικάζεται σέ πλήρη ποκοπή πό τίς πνευματικές ρίζες. Τώρα παραδι­δό­μαστε ρμαια στά στυγερά χέρια τς παγκόσμιας διεθνιστικς συμμορίας πού κούει στό νομα «Νέα Τάξη Πραγμάτων». Γι’ατό σχάτη ρα στι! Νά ννο­ήσουν ο πάντες, πό τόν ρμόδιο πουργό γιά τά θέματα τς Παιδείας ως τόν πρωτοδιόριστο κπαιδευτικό ατό πού λέει γιος ωάννης Χρυσόστομος: τι «παιδεία μετάληψις γιότητος στι» 2.

Καί μες πόψε συναγμένοι πί τ ατ στή μνήμη τν Τριν εραρχν, προστατν τς Παιδείας, θά προσπαθήσουμε μέ τίς πτωχικές γραμμές πού χαρά­ξαμε νά μεταλάβουμε κάτι πό τό μεγαλεο τς παιδαγωγικς κα­νό­­τητος τν Τριν εραρχν. Νά δομε τίς δικές τους παιδα­γω­γικές μεθόδους πως διατυπώ­θη­καν κι μφανίστηκαν σ’ναν κόσμο πού παρου­σίαζε παρόμοια παρακμή. Καί δι­κή τους στάση ποτελε να ριστο ναυσμα γιά γόνιμο προβληματισμό. Δί­νει τήν εκαιρία σέ λους μας νά κάνουμε τήν ατοκριτική μας· καθένας μας: γο­νιός, κπαι­δευτικός, παπάς. Μς βοηθ νά βάλουμε τό δάκτυλο «πί τόν τύπον τν λων». Νά δομε κατάματα γιατί μς πέρριψαν ο νέοι καί ρνιονται τό δι­καί­ωμα νά εμαστε παιδαγωγοί τους. Καί νά πιχειρήσουμε νά δώ­σου­με καί πάλι στούς νέους τά φόδια κενα πού θά τούς βοηθήσουν ν’ ντέ­ξουν τήν κα­ταιγίδα πού θά κολουθήσει στή δική τους γενιά. Τό γχείρημα δύσκολο. πλη­γή πολύ μεγά­λη. Τά παιδιά μας σήμερα ζον στόν εκονικό κόσμο το διαδικτύου. Δέν εναι κα­κό ατό. Κακό εναι τι τά φήνουμε νά διαχειρισθον τόν κόσμο ατό χωρίς τήν δική μας στήριξη. Τά φήνουμε μέσα σέ καταιγισμό ντυπώσεων καί ρεθι­σμν. Ποιός σήμερα θά προστατεύσει τήν θωότητα καί τήν παιδικότητα τν παι­διν μας; Ποι­ός θά νημερώσει τούς νέους τι βιομηχανία το διαδι­κτύ­ου εναι πο­λύ πι­θετική; τι θέλει νά ξασφαλίσει τά προσωπικά μας δεδομένα γιά νά λέγχει τίς πιθυμίες μας γιά νά μπορε νά μς πουλήσει σύμ­φω­να μέ ατές;

κατάσταση βρίσκεται πλέον κτός λέγχου. σοφή παιδαγωγική παρά­δοση καί τό θος τν Τριν εραρχν μπορε νά ποτελέσει τό ρμα πού θά συγκρατήσει τήν «εόλισθον καί εξαπάτητον νεότητα». Τό πνεμα τους νά ρδεύσει καί πάλι τά ερά νάματα τς Παιδείας μας…………………

μες πόψε θά περιορισθομε σέ τρες μόνο πτυχές το θέματος, τίς ποίες περιληπτικά θά πα­ρουσιάσουμε. Θά προσπαθήσουμε νά δομε:

 Α. Πς ο Τρες εράρχες θά μιλοσαν στή σύγχρονη οκογένεια πού να­τρέφει τά νέα βλαστάρια τς πατρίδας μας.

 Β.Πς θά δίδασκαν τούς διδασκάλους το θνους μας.

 Γ. Πς θά δίδασκαν καί θά παρέδιδαν θρησκευτικά στούς νέους.

Κατά τούς τρες Ιεράρχες γωγή τν νέων δέν εναι μελητέο ργο, λλά κατά τόν γκυρο λόγο το Γρηγορίου το Θεολόγου εναι«τέχνη τε­χνν κα πιστήμη πιστημν».Κι ατό διότι παιδαγωγός δέν χειρίζεται κά­ποιο ψυχο μηχάνημα, λλά χειραγωγε νέους. Βασική καί προσδιοριστική σκέψη εναι τι ο νέοι εναι νθρωποι. Καί νθρωπος κατά τον ερό Χρυσόστομο εναι «τν ρωμένων πάντων τιμιώτερον», ν κατά τό Μέγα Βασίλειο «μόνον τν ζώων θεόπλαστον».  παιδαγωγός συνεπς ετε γονέας ετε διδάσκαλος καλε­ται νά διαπλάσει νθρωπο, μέ σμα καί ψυχή. γωγή μάλιστα κατά τό Μέγα Βασίλειο διαβαθμίζεται σύμφωνα μέ τόν λικιακό δείκτη τν τριν πτάδων τν, το νηπίου (ως 7 τν), το παιδιο (ως 14 τν) καί το φήβου (ως 21 τν).

Α. Πς θά μιλοσαν στή συγχρονη οκογένεια.  Εναι φανερό τι πρτος παιδαγωγός εναι γονέας, ποος χει στή διά­θεσή του μιά γραφη νηπιακή ψυχή καί καλεται νά γγράψει σέ ατήν καί νά τή στολίσει μέ τι ραιότερο καί φελιμότερο πάρχει στή ζωή, στε νά γίνει ν κριτικό, λλά καί πιλεκτικό. 

γωγή εναι πιό εκολη κατά τή μικρή λικία, τότε πού ο ψυχς τν παι­διν, πως ναφέρει . Χρυσόστομος εναι μαλακς κα τρυφερές· ν τ καλ διδάγματα ντυπω­θον στή ψυχή π τν ρχή, ν κόμη εναι παλή, κανένας δν θά μπορέσει κα­τόπιν ν τ ξα­λείψει, διότι ο ψυχές πλέον θά χουν πάρει τό σχμα τους, σχ­μα σκληρό σν σφραγίδα, πως συμβαίνει μ τ κερί. «ν ες παλήν τι οσαν τήν ψυχήν ντυπωθ τά καλά διδάγματα, οδείς ατά ξελεν δυνήσεται, ταν σκληρά γένηται ς τύπος΄ σπερ καί κηρός». 3.

Μοιάζουν κόμη ο ψυχς τν παιδιν μ πίνακες ζωγραφικς μ γάλ­ματα. Χρειάζεται πολλ προσοχ κ μέρους τν ζωγράφων κα πολλ πιμέλεια γι ν φιλοτεχνήσουν να πίνακα ραο. Ο γλύπτες πάλι μ πολλ πομον φαι­­ρον τ περιττ κα προσθέτουν ,τι πρέπει, γι ν παρουσιάσουν τ ργο πο πιθυμον. Δν πάρχει θαυμασιότερο λικ γι φιλοτέχνηση π τς παι­δι­κς ψυχές, ρκε ατ ν γίνει γκαίρως. Κατασκευάζουν ο γονες μψυχες εκό­νες το Θεο, ζωνταν γάλματα. Γι’ατό ν χουν τά παιδιά κοντά τους πρίν μεταβον στό σχολεο λέγει  Μ. Βασίλειος ς φηγονται σ’ατά γιογραφικές στορίες, ργότερα δέ νά τούς διαβάζουν πό τό ερό κείμενο. Ατό κανε μητέρα τους μμέλεια, στή Μακρίνα, τήν ποία νέθρεψε μέ τά μαθήματα τς θε­ο­πνεύ­στου Γραφς καί μάλιστα μέ τήν Σοφία Σολομντος καί τό Ψαλτήριο, γρά­φει γ. Γρηγόριος Νύσσης, δελφός το Μ. Βασιλείου στό βίο τς σίας Μακρί­νας4. Καί Μακρίνα τό διο κανε στόν δελφό της τόν Πέτρο τόν ποίον «πί πσαν τήν ψη­λοτέραν γαγε παίδευσιν, τος ερος τν μαθημάτων κ νηπίων ατόν να­­σκήσασα» 5. Νά λάβουμε δέ π’ψη τι τότε καταλάβαιναν περισσό­τε­ρο τήν γία Γρα­φή τά παιδιά πό τι σήμερα.

 Στά "θικά" του Μ. Βασίλειος στόν 76ο ρο καλε τούς γονες νά κτρέ­φουν τά τέκνα τους σύμφωνα μέ σα λέγει καί π.Παλος στήν πρός φεσίους πιστολή του: «μετά πραότητος καί μακροθυμίας, μηδεμίαν πρόφασιν τ σον π' αυτος διδόναι ργής καί λύπης» 6.

Καί . Χρυσόστομος διαίτερη βαρύτητα δίνει στήν παιδευτική λειτουργία τς οκογενειακς τμόσφαιρας ποία δημιουργεται κυρίως πό τήν συμπε­ρι­φο­ρά τν γονέων. Παρατηρε: «άν λοιπόν στό σπίτι σς κουγαν νά μιλτε πά­­ντοτε γιά πνευματικά θέματα καί νά δίνετε καλές συμβουλές, γρήγορα τά παιδιά σας θά παρουσίαζαν πό τά γαθά ατά σπέρματα ξαιρετικούς καρπούς».

Ατό πού προβάλλεται ντονα πό τούς σοφούς εράρχες εναι τό πρόσωπο τν γονέων καί παραδειγματική τους θέση ναντι σων διδάσκουν.

Γονες καί δάσκαλοι δεν χουν παρά νά καθρεπτίσουν τόν αυτό τους μέσα στό ργαστήριο τν παρακάτω λόγων Γρηγορίου του Θεολόγου: «καθαρθναι δε πρτον, ετα καθραι, σοφισθναι κα οτω σοφίσαι, γενέσθαι φς κα φω­­­τίσαι, γγίσαι Θε κα προσαγαγεν λλους, γιασθναι κα γιάσαι, χει­ρα­­­­γωγσαι μετ χειρν, συμβουλεσαι μετ συνέσεως».Τά πρότυπα συγκι­νον, καθοδηγον. Συνεχίζει  γιος Γρηγόριος:«φωνον ργον κρεσσον πρά­­κτου λόγου».  ννοια το προτύπου εναι παλαιά καί θεόσδοτη. διος Χριστός τόνισε τήν λλειψη ξίας, ταν πάρχει διάσταση μεταξύ λόγων κα ρ­γων και τι διδάσκει περισσότερο τό παράδειγμα παρά λόγος.

Σ’ ατό πού διαίτερα πιμένουν καί ο τρες Μεγάλοι Πατέρες στίς κατευ­θύν­σεις πού δίνουν πρός τούς γονες εναι εθύνη τν γονέων νά ναθρέψουν τά παιδιά τους μέ χριστιανικές ρχές καί ξίες: μέ «φόβο Θεο», μέ καλλιέργεια τν ρετν καί μέ παιδεία τέτοια, πού νέος νά ντιληφθε τι σκοπός τς ζως δέν εναι νά πασχίζει γιά τήν πόκτηση χρημά­των διαφόρων καταναλωτικν γαθν καί μάταιης ξουσίας, λλά γιά ,τι συνιστ τήν οσία τς ζως καί γιά τίς ξίες πού πρέπει νά μπνέουν τή ζωή του Χριστιανο (σύνεση, ταπεινοφρο­σύ­νη, γκράτεια, δικαιοσύνη, ατογνωσία).

Πόσο πίκαιρος εναι καί σήμερα γ. ωάννης Χρυσόστομος, ταν σχο­λιάζει ποιά πρό­τυπα προέβαλαν συνήθως ο γονες στά παιδιά τους προκειμένου νά μάθουν γράμματα. πιχειρηματολογία τους ταν ντιχριστιανική, κάτι πού καί σήμερα τό βιώνουμε: «Ο πατέρες παροτρύνουν τά παιδιά τους νά σπουδάσουν ρητορική, μέ κοσμικά πιχειρήματα· τάδε, ν καταγόταν π πτωχ κα σημη οκογένεια, μ τή ρητορική πο μαθε κα­τά­φερε ν γίνει μέγας κα τρανός, ν πάρει σπουδαες θέσεις, ν γίνει πλού­σι­ος, ν πάρει μιά πλούσια γυναίκα, ν κτίσει πολυτελέστατο σπίτι. λλος πάλι μ τς γλσσες πο μαθε πρε σπουδαία θέση στ νάκτορα κα ρυθ­μί­ζει ατς λες τς ποθέσεις. Ο περισσότεροι προβάλλουν σν παρα­δείγματα τος πιτυχημένους στ ζωή, «τος π γς εδοκίμους». Κανένας δέ οτε μιά φορά δέ θυμται τά οράνια πράγματα, κανένας δέν φρόντισε νά γίνει νέος νάρετος καί εσεβής» 8. ντίθετα μάλιστα τς ρετς τς θεω­ρο­σαν λαττώ­μα­τα κα δυναμίες. πικρατοσε μία πλήρης ντιστροφ τν ξιν. Ο κακίες π­ραν τ νόματα τν ρετν κα ο ρετς τ νόματα τν κακιν. πλουτισμός νομαζόταν λευθερία, αθά­δεια νο­μα­ζόταν παρρησία, δικία νδρεία. ντίθετα σωφροσύνη θεωρονταν χωρια­τιά, πιείκεια δειλία, δικαιοσύνη νανδρία, νεξικακία σθένεια κα ταπεί­νωση δουλοπρέπεια.

θικ συδοσία κα ο κοινωνικς ναταραχς φείλονται κατ τν γιο Χρυσόστομο στν σφαλμένη φροντίδα γι τ παιδιά, στν παραμέληση τς ψυχι­κς τους καλλιέργειας· «Τοτό στι, τν οκουμένην νατρέπει πσαν, τι τν οκείων μελομεν παίδων, κα τν μν κτημάτων ατν πιμελούμεθα, τς δ ψυχς ατν καταφρονομεν». Δν διστάζει γι᾿ ατ ν νομάσει γκληματικ ατ τν διαφορία τν γονέων γι τν καλλιέργεια τς ρετς κα τς ψυχς τν παιδιν· εναι παιδοκτόνοι, φονες τν παιδιν τους, σοι τ φοδιάζουν μέ τν ρωτα τν χρημάτων, το πλού­του, μέ τν ρωτα τς κοσμικς δόξας, μ κακίες πο σκοτώνουν κα τυραννον καθημερινς τν ψυχή τους. διαστροφ τν νέων σ᾿ ατ φείλεται ποκλειστικά, παρατηρε μέγας παιδαγωγός, στ μανία γι τ βιωτικ γαθά·«Οδαμόθεν τν διαστροφν γίνεσθαι τν παίδων, λλ᾿ κ τς περ τ βιωτικ μανίας».

Δέν σς κάνει ντύπωση τι κατά τή συνήθεια τς ποχς κείνης ο γονες τν Τριν εραρχν στειλαν νά σπουδάσουν τά παιδιά τους φηβοι κόμη σέ λι­κία 15-16 χρονν, μικρότεροι δηλαδή τν σημερινν φοιτητν καί σπουδα­στν. Μόνοι, βάπτιστοι, σέ εδωλολατρικές πολύβουες πόλεις, σέ φιλοσοφικές σχολές μέ θνικούς διδασκάλους δηλαδή μέσα σ’ να περιβάλλον ντίθετο πό τό κλίμα το σπιτιο καί πό τήν τμόσφαιρα τς κκλησίας. Θαυμάζει  γιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, καί τό προβάλλει ς πρότυπο: Πς, λέει, τόλμησαν ο μητέρες τν Τριν γίων εραρχν, νά τούς στείλουν στήν θήνα, στό κέντρο τς εδωλολατρίας καί στό κέντρο τς θικς συδοσίας; Καί λέει γιος Νεκτάριος, τά στειλαν γιατί γνώριζαν τι ο διες εχαν κάνει σπουδαο ργο γωγς. Εχαν σμιλεύσει τίς καρδιές τους μέ τήν γάπη γιά τόν Χριστό.

πειδή τά σπίτια τους ταν στίες γάπης, πίστεως, διαλόγου καί κατανοή­σεως, δέν πέστησαν τά παιδιά τους καμμιά λλοίωση σύγχυση.Μπορε νά φυγαν πό τίς πατρικές στίες γιά νά σπουδάσουν τά παιδιά τους μως φύλαξαν κέραιη τήν παρά­δο­ση τς οκογενείας τους γιατί καί ο Τρες σαν δεμένοι μέ κατάλυτους δε­σμούς γάπης μέ διαυγες ντιλήψεις πίστεως καί θικς, μέ γιότητα βίου. Κάνει ντύπωση τό γεγονός τι ν εναι πλέον ριμοι νδρες, θεολόγοι, πρωτοπόροι καί δηγοί το λαο πρός τά νω, δέν λησμόνησαν νά προβάλλουν μετά δακρύων τίς μητέρες τους. Εναι καταπληκτικά τά κείμενα τν γίων Τριν εραρχν πού ναφέρονται στούς γονες τους. χει συγκινητικές ναφορές γι­ος Γρηγόριος Θεολόγος, μέσα στά ποιήματά του, γιά τή μητέρα του τήν γία Νόν­­να. συναισθηματικός Γρηγόριος συντρίβεται γιά τήν πώλεια τς Νόννας. Τόν παρηγορε τι πέθανε προσευχομένη παρά τήν γία Τράπεζα καί πρεσβεύει γι’ατόν. Μέγας Βασίλειος λέει πώς ,τι ργο χω διασώσει μέχρι τώρα, ατό φεί­λεται σέ σπέρματα, πού μο βαλε μέσα μάνα μου μμέλεια καί γιαγιά μου Μακρίνα· ατά τά σπέρματα αξήθηκαν καί μεγάλωσαν. Κλαίει πού χασε τήν μμέλεια, τήν ρμονία καί τό ψυχικό κάλλος. Τό διο συμβαίνει καί με τη μη­τέρα το γίου ωάννου το Χρυσοστόμου. Θυμόμαστε λοι μας τόν θαυμασμό το Λιβανίου γι' ατή τήν πλούσια γυναίκα, τήν νθοσα, ποία μεινε χήρα στά εκοσί της, καί φιερώθηκε στήν να­τρο­φή το Χρυσοστόμου. Γι’ ατήν επε Λιβάνιος, «βαβαί, οαι παρά χριστιανος εσί γυνακες», δέστε τί γυνακες χουν ο χριστιανοί! Καί Χρυ­σορ­ρήμων θυμται πάντοτε τά λόγια καί τά δάκρυα καί τή θυσία τς νεαρω­τάτης χήρας νθούσας, ταν ποφάσισε νά μονάσει.

λήθεια πόσοι γονες σήμερα χουν τή δυνατότητα καί τήν γιότητα νά χει­ραγωγήσουν τά παιδιά τους μέσα πό τίς συμπληγάδες τν δεν καί πειρασμν καί νά ξοστρακίσουν τήν σύγχυση; Δυστυχς πολλοί λίγοι.

Γι’ατό κλρος πέφτει καί πάλι στούς χριστιανούς δασκάλους, στούς λ­ληνες δασκάλους ο ποίοι βλέπουν περισσότερο τά παιδιά κι πό τούς γονες στό σπίτι κι πό τούς ερες στήν κκλησία. Καλονται λοιπόν σήμερα ο κπαιδευ­τι­κοί πού χουν φιερώσει τή ζω τους στή διακονία τς λληνορθοδόξου Παρα­δόσεως καί Παιδείας νά πετύχουν τήν νάταξη τς συγχύσεως, τό ξεκαθάρισμα στίς ψυχές τν παιδιν τν διαστρεβλωμένων δεν καί φαινομένων, τό πνευ­ματικό βοτάνισμα.

Β.Πς θά δίδασκαν τούς διδασκάλους το θνους μας.

πως ναφέραμε γιά τούς γονες τι πρωταρχικό ρόλο παίζει στήν να­τροφή τν παιδιν τό παράδειγμά τους, δια πρωταρχικήπαιδαγωγική -τό πα­ρά­δειγμα- θά συντελέσει κατά τούς Μεγάλους Πατέρες καί στήν διαπαιδα­γώ­γηση τν μαθητν. «Τόν δέ παιδεύοντα, ο διά ρημάτων μόνον, λλά διά πραγ­μά­των παιδεύειν χρή»,λέει ο Ιερός Χρυσόστομος 9.Γιά τόν γιο Γρηγόριο τό πα­ρά­δειγ­μα εναι:«πίβασις θεωρίας»,ν Μέγας Βασίλειος διευκρίνιζε τι κάθε δάσκαλος φείλει νά εναι: «αυτο διδάσκαλος» καί «νόμος μψυχος καί κανών ρετς» γιατί διαφορετικά « γάρ μή ποιν,καί διδάσκων, ναξιόπιστός στίν ες φέλειαν». «πολιτεία» το δασκάλου, ζωή καί ο πράξεις του, τό παρά­δειγ­­μά του, χι πλή διδασκαλία του εναι ατή πού δηγε στήν ληθινή παι­δεί­α.

Δεύτερη παιδαγωγική ρχή εναι πιμονή τν γίων Πατέρων στήν γω­γή τς ψυχς, καί μάλιστα κατά Χριστόν. Ατό βέβαια δέν σημαίνει τι ποτιμον τή σημασία τν γνώσεων τή σπουδαιότητα τν γραμμάτων. Σημαίνει διαφο­ρε­τική εράρ­χη­ση τν ναγκν το νθρώπου: πρτα τό πνεμα καί μετά τό σμα, πρτα γωγή και μετά η γνώση. ερός Χρυσόστομος προλαμβάνει νδεχό­με­νες παρε­ξηγήσεις: «Καί μή μέ τίς νομιζέτω νομοθετεν μαθες τούς παδας γί­νε­σθαι…Ο κωλύων παιδεύειν τατα λέγω, λλά κωλύων κείνοις μόνοις προ­σέχειν».10.

Ο Τρες Ιεράρχες πισημαίνουν τι σκοπός της Παιδείας εναι η πόκτηση της ρετς και ποφυγή τς κακίας..............

 Γράφουν ο μεγάλοι μας ποιητές, ο τραγικοί, ο μεγάλοι μας φιλόσοφοι, τι χωρίς ρετή δέν εναι νοητή πιστήμη! Θυμηθετε τό πασίγνωστο το Πλάτωνος, «Πσα πι­στήμη χωριζομένη ρε­τς, πανουργία ο σοφία φαίνεται». Καί το Αριστο­τέ­λη τόν λόγο: « ρετά, πο­λύμοχθε γένει βροτείω, θήραμα κάλλιστον βίω, σς πέρι, παρθένε, μορφάς καί θανεν ζαλωτός ν λλάδι πότμος». ρετή, πού γιά σένα πασχίζουν ο ν­θρω­ποι, σπουδαίο πόκτημα τς ζως, γιά τή δική σου μορφή, Παρθένα, θάνα­τος θεωρεται πό τούς λληνες αξιοζήλευτος καί τό νά πομείνει κάποιος πό­νους σφοδρούς καί βάσταχτους.

Γι’ατό τρίτη μεγαλειώδης παιδαγωγική ρχή τν Τριν εραρχν εναι σύνθεση τς λληνικς παι­δείας μέ τή χριστιανική διδασκαλία.

ρχεται Μέγας Βασίλειος στό γνωστό του ργο«Πρός τούς νέους πως ν ξ λληνικν φελοίντο λόγων»11.νά διδάξει στούς νέους τς ποχς… τι λη ποίηση το μήρου καί τά ργα το σιόδου εναι «ρετς παινος». Τήν ρε­τή παινε καί μηρος καί σίοδος. Κι χει το κόσμου τά παραδείγματα μέσα στό ργο ατό. Παρουσιάζει άκόμη καί τόν μύθο το ρα­κλ. -τόν ξέρουμε πό, παλαιά-. Τότε πού βρέθηκε ρακλς στό μεγάλο δί­λημ­μα: ποιόν δρόμο ν’ κολουθήσει; Καί το παρουσιάζονται κε δύο γυνακες. μία ταν ρετή καί λλη Κακία. Κακία ταν ντυμένη μέ κριβά φορέματα κλπ. λλη, ρετή ταν σεμνά ντυμένη. Καί ποιά κολούθησε ρακλς; κολού­θησε τή σεμνή, τήν ρετή, δέν κολούθησε τήν Κακία· Καί ο γιοι Πα­τέρες θά τονίσουν τι τήν στενή καί τεθλιμμένη δό το Εαγγελίου φείλουμε νά κολου­θήσουμε. Δυστυχς δέν ποτελε ατό σήμερα δανικό τς παιδευτικς μας παραδόσεως.

ταν ουλιανός Παραβάτης πιχείρησε νά παγορεύσει στούς χριστι­ανούς διδασκάλους να διδάσκουν στά σχολεία και παγόρευσε καί στούς χριστια­νούς μαθητές νά παρακολουθον λληνες δασκάλους, ρήτορες, φιλοσόφους, γιά νά καταδικάσει σέ γραμματοσύνη τούς χριστιανούς ρχεται γιος Γρηγόριος Θεολόγος μέ τούς δύο στηλιτευτικούς του λόγους ναντίον το ουλιανο καί κυρι­ολεκτικά τόν κονιορτοποιε. Θά μς παγορεύσεις νά μαθαίνουμε τήν λληνική γλσσα; «λλάς μή», λλάδα εναι δική μου. Γιά τόν λόγο ατό γιος Γρηγόριος Θεολό­γος γραψε ποιήματα μέ μέτρα αμβικά γιά νά διδάσκονται ο χριστιανοί μαθητές ποίηση ρχαία λληνική καί τραγωδία γραμμένα πό τόν γιο Γρηγόριο Θεολόγο. Και λέει γιος Γρηγόριος Θεολόγος «πσιν νωμολογσθαι τόν νον χόντων, παίδευσιν εναι τό μεζον γαθν», λοι μολογον τι Παι­δεία εναι τό μεγαλύτερο γαθό. «Ο μόνον δέ ταύτην τήν μετέραν λλά καί τήν θύραθεν, ν πολλοί χριστιανοί δια­πτύουσιν κακς εδότες», χι μόνο τή δική μας, τή χριστιανική παιδεία λλά καί τή θύραθεν, τήν λληνική Παιδεία, τήν ποία μερικοί χριστιανοί τήν ποφεύγουν, κακς ποιοντες, κακς εδότες.

ουλιανός θέλησε νά ξεχωρίσει τή Χριστιανική πό τήν λληνική Παι­δεία καί ο Τρες εράρχες επαν, «εναι καί δική μας λληνική Παιδεία». πο­μέ­νως, σύζευξη Χριστιανικς καί λληνικς Παιδείας πως λέει κι θεολόγος π. Γεώργιος Φλορόφσκι εναι νωμένος πό τή γέννηση το χριστιανισμο.  Δέν μπο­ρες νά ξεχωρίσεις χριστιανισμό καί λληνισμό.  ς λέγουν τι θέλουν τώρα ο δωδεκα­θεϊ­στές και εδωλολάτρες.

Τέταρτη παιδαγωγική ρχή εναι γάπη το δασκάλου πρός τούς μαθητές του. . Χρυσόστομος τόνιζε μέ μφαση: «οδέν γάρ οτω πρός δι­δασκαλίαν παγωγόν, ς τό φιλεν καί φιλεσθαι» καί λλο συνιστοσε: «μα­κροθυμετε πρός πάντας καί πρός τούς τάκτους σφόδρα, οδέν γάρ τού­του φάρμακον σον τ διδασκάλω».

Πέμπτη παιδαγωγική εναι πόρριψη τς βίας καί το καταναγκασμο καί χρήση τς πειθος. Λέ­ει Γρηγόριος Θεολόγος στά «πη ες αυτόν» νά χρη­σιμοποιομε τήν πειθώ στούς μαθητές καί χι τόν ξαναγκασμό. «Ο γάρ κα­τείργειν λλά πείθειν ν­νο­μον εναι νομίζω καί πρός μν τι πλέον, ατν τ’­κεί­νων, ος Θε προσά­ξομεν». (Σωστό δέν εναι νά πιβάλλεις, μά νά πείθεις).12.Γι’ ατό κριβς, ο τρες εράρχες θιγαν καί τό πρόβλημα τν ποιννστό σχολεο. σαν άκριβες γιά τό πώς θά πρέπει παιδαγωγός νά πιβάλλει τίς ποινές......... Βασίλειος ναφερόταν στόν λεγχο τν μαθητν πού στοχον, ποος πρέπει νά πιχειρεται πό τό δάσκαλο μέ πα­τρική γάπη καί μέ πιστημονικά πιχειρήματα. Παράλληλα πρός τίς ποινές Μ. Βασίλειος πογραμμίζει καί τήν σημασία τν μοιβν. Πρέπει λέγει: «θλα μνή­μης όνο­μάτων τε καί πραγμάτων» νά προτίθενται ες ατούς «στε μετά τερπνότητος καί νέσεως λύπως» νά πιτυγχάνεται σκοπός. 15.

κτη παιδαγωγική ρχή εναι  πιλογή τς λης. Λέγει Μ. Βασίλειος πως κηπουρός παραμερίζει τά γκάθια γιά νά κόψει τά τριαντάφυλλα, τσι καί σωστός δάσκαλος φείλει νά προσέχει τήν προσφορά το μορφωτικο λικο πρός τούς νέους «καθάπερ τς ροδωνιάς το νθους δρεψάμενοι τάς κάνθας κκλίνομεν, οτω κα πί τν τοιούτων λόγων σον χρήσιμον καρπωσάμενοι, τό βλαβερόν φυλαξόμεθα».

Χρυσόστομος πισήμαινε τι δάσκαλος δέν πρέπει νά διδάσκει σο α­τός θέλει, λλά σα μπορον, θέλουν καί συμφέρει νά μάθουν ο μαθητές. Καί Μ. Βασίλειος λέει στήν μιλία του «Ες τήν ρχή τν Παροιμιν»13τι δά­σκα­λος πρέπει νά εναι σαφής καί σύντομος χι μως τόσο, στε νά μή προλά­βουν νά συγκρατήσουν ο μαθητές αυτά πού λέει. Νά μή καταπιάνεται μέ πολλά, νά πα­ναλαμβάνει ατά πού λέει, νά χρη­σι­μο­ποιε πολλά παραδείγματα καί γενικά νά διδάσκει ποπτικά, δεδομένου τι τά πράγ­ματα εναι τν νομάτων σχυρότερα.14.

πίσης γιος Γρηγόριος πισήμαινε τι εναι διον το διορατικο δασκά­λου νά διακρίνει γκαιρα τίς κλίσεις τν μαθητν του καί ατές νά καλλιεργε μέ τίς κατάλ­ληλες ποδείξεις πού θά κάνει.

λλά ς δομε τέλος μπροστά στή μεγάλη πολεμική κατά τς διδασκαλίας το μαθήματος τν Θρησκευτικν πού γίνεται στήν ποχή μας:

Γ. Πς ο γιοι Πατέρες θά δίδασκαν καί θά παρέδιδαν θρησκευτικά στούς νέους.

Τό πρόβλημα εναι φλέγον, ν λάβει μάλιστα κανείς πόψιν τήν κατάσταση πού πικρατε στά σημερινά σχολεα τς πατρίδος μας. Διότι ο σημερινοί μαθητές δυστυχς γνωρίζουν λάχιστα πράγματα γιά τήν πίστη τους. Εναι θρησκευτικά κατήχητοι, λειτούργητοι, διάφοροι. Τό μάθημα τν θρησκευτικν τείνει νά με­τατραπε σ’ να νοστο, νούσιο συχνά ποστεωμένο καί σχολαστικό μάθημα θρησκειο­λογίας χει συμπιεσθε καί στριμωχθε κάπου μέσα στό σχολικό πρόγραμμα μέ προοπτική τήν συνεχή συρρίκνωση.

Ο σχολικοί κ­κλη­σιασμοί ποβαθμίζονται, καί τά νέα παιδιά ζον σ’ να χρο «γωγς» που οσιαστικά δέν γνωρίζουν τήν στορία τους καί τήν πίστη τους, δέν μαθαίνουν γιατί ζον καί πο πηγαίνουν. γωγή χωρίς δανικά, ορτές χωρίς οσία, προσευ­χή παρωδία, κκλησιασμός γιά τούς λάχιστους, θρησκευτικά χωρίς πίστη.

Μάθαμε ν πομνημονεύν πληροφορίες, λλ χι ν σκέπτονται. Ν δίνουν ξετάσεις λλ χι ν μορφώνονται∙ ν ζητον κα ν διεκδικον, λλ χι ν δημιουργον∙ ν ντιδρον, ν γανακτον, νά καταστρέφουν λλ ν μήν εναι  λεύθεροι.

Καί τώρα δώσαμε τό δικαίωμα στούς μαθητές τς παλλαγς το μαθήματος τν θρησκευτικν μέ μιά πλή δήλωσή τους. λλά«Παιδεία ο τήν δρίαν πληρσαι, λλά νάψαι ατήν», νάβει τήν ψυχή Παιδεία λέει Πλάτωνας καί χι γέμισμα δειου δοχείου μέ σκόρπιες καί χρη­στες πληροφορίες.

Καί ο γιοι Τρες εράρχες πιστεύουν τι διδασκαλία το μαθήματος τν θρησκευτικν δέν προσφέρει γνώσεις λλά τή γνώση το ληθινο Θεο καί κατ’πέκταση τήν φαρμογή τν ντολν το Θεο.Μόνο τσι θά δηγηθον ο νέοι στήν θική καί πνευματική νύψωση.

χ, νά εχαμε δασκάλους σάν τούς τρες εράρχες, σάν τόν πατρο-Κοσμ τόν Ατωλό, σάν τή ρωΐδα λένη Φωκ πού γιά 23 λόκληρα χρόνια στό κατεχόμενο Ριζοκάρπασο τς Βορείου Κύπρου πρόσφερε μόρφωση στά λιγοστά γκλωβισμένα Κυπριόπουλα και δινε κουράγιο στούς χιλιοταλαιπωρημένους συγχωριανούς της, σάν τούς παλαιούς καλούς δασκάλους μας πού μετέδιδαν φλόγα πίστεως. Πς μπορ νά ξεχάσω τήν καθηγήτριά μου στό Γυμνάσιο,-νά σημειώσω ταν μαθηματικός χι θεολόγος-, ποία στή σχολική Θ. Λειτουργία πού εχαμε καθώς τοιμασμένοι προσερχόμαστε νά κοινωνήσουμε τήν εδαμε καί ατή νάμεσά μας νά προσέρχεται νά κοινωνήσει. Δυνατά βιώματα μις λλης ποχς;

χι καί τώρα μπορομε. Νά κηρύξουμε μετάνοια πρτα στόν αυτό μας παναλαμβάνοντας τό «μάρτομεν, νομήσαμεν νώπιόν Σου Κύριε» καί μετά στούς μαθητές μας. Ο κπαιδευτικοί νά γίνουν λο φωτιά πού θά πυρπολήσουν τίς θες ψυχές τν παιδιν μάλιστα πό τή νηπιακή τους λικία. Ατό πρέσβευαν καί ο φωστρες ο Τρισήλιοι γι’ατό συνιστοσαν τά θρησκευτικά να διδάσκονται πό τά παιδικά χρόνια στό σχολεο γιά νά ποτυπώνονται στίς παλές ψυχές τους. Λέγει Χρυσόστομος: «δμεν ατος πό­δειγ­μα κ πρώτης λικίας τ τν Γραφν ναγνώσει ποιοντες ατούς σχολά­ζειν»17.

Σ’ατή τή περίοδο τς πρωτοφανος κρίσης πού κανες δν ξέρει πο βαδίζουμε μέ τίς νυπολόγιστες κα πρόβλεπτες λλαγές μέσα στόν παγκόσμιο πανικό μες νά τούς ντιπροτείνουμε τν καθαρ κα λεύθερη σχέση μ τν ληθιν Θεό. Νά τούς δείξουμε τήν γία Γραφή,"τόν κ τν διττν Διαθη­κν πλοτον μέγαν»16.  κατά τόν . Χρυσόστομο. Τί μορφο καί φέλιμο εναι νά φηγονται ο κπαιδευτικοί στορίες πό τά βιβλία τς Παλαις καί Καινς Διαθήκης, πως τήν στορία το Κάϊν καί το βελ, το σα καί ακώβ προτρέπει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος.

 Νά τούς μυήσουμε στήν μορφιά τς τέχνης, τν ελογημένων θίμων κα παραδόσεων , τν συναξαριστν, τν ελογημένων συνηθειν ατο το τόπου πού ταν σκάβεις βαθειά στή γ τήν λληνική δέν βγάζεις παρά Αμα μαρτυρικό. Αμα γίων καί ρώων. Ο γιοι νά κανοναρχον τή ζωή μας.

λτε καλοί μου θεολόγοι, ελογημένοι διδάσκαλοι νά δώσουμε Ατνπο γνοον ο νέοι μας. Τόν Χριστό, τήν ρετή, τήν εσέβεια. Διότι «...νθρωπος γάρ στιν, οχ στις πλς χερας καί πόδας χει νθρώπου, οδ’ στις στί λογικός μόνον, λλ’ στις εσεβείαν καί ρετήν μετά παρρησίας σκε». . Χρυσόστομος.

Μς τό ζητον τά παιδιά μας, μς τό λέγουν σέ ρες ελικρινος ξομολογήσεως καί συζητήσεως. Τί μς ζητον;

«δς μοι τοτον τν ξνον, τν κ βρφους ς ξνον ξενωθντα ν κσμ·
δς μοι τοτον τν ξνον, ν ξενζομαι βλπειν το θαντου τ ξνον·
δς μοι τοτον τν ξνον, στις οδεν ξενζειν τος πτωχος τε κα ξνους·
δς μοι τοτον τν ξνον, ν βραοι τ φθν πεξνωσαν κσμ·
δς μοι τοτον τν ξνον..», γιά νά τόν κρψω χι στόν τάφο το ωσήφ λλά στή καρδιά μου, τήν θώα καρδιά πού  σες μο βιάσατε μέ τήν μπάθεια, μέ τήν τυπολατρία μέ τήν δράνεια μέ τό ψέμα, τήν διοτέλεια,τόν ρατσισμό, τήν πονηριά, τήν νηθικότητα, τήν κμετάλλευση, τήν σέβεια.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Πανοσιολογιώτατε γιε Πρωτοσύγκελλε

Σεβαστοί πατέρες,

ξιότιμοι κπαιδευτικοί,

Κυρίες και κύριοι,

Κάθε χρόνο στήν μακρυνή φρική στή Κανάγκα το Κογκό που γάπη το συνταξιούχου τότε εροκήρυκος Πατρν ειμν. π. Χαρίτωνος Πνευματικάκη τόν κανε νά φουγκραστε τήν πρόσκληση το φίλου του ρχιμ. Χρυσοστόμου Παπασαραντοπούλου, καί νά ξεκινήσει να τεράστιο εραποστολικό ργο πού τό στήριξε καί τό στηρίζει εραποστολικός Σύλλογος «ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΣ» καί λλοι (δελφότητες, Σύλλογοι . Μητροπόλεις) γιορτάζουν τούς προστάτες τς Παιδείας. πό βραδύς γίνεται σπερινός μέ κανοποιητική προσέλευση μαθητν καί λλων πιστν. Τήν πομένη τελεται Θ. Λειτουργία μέ τή συμμετοχή λων τν σχολείων τς εραποστολς. Ο μαθητές μέ τίς πίσημες στολές τους μέσα καί ξω πό τόν Ναό. Μέ τίς μελωδικές φωνές τς χορωδίας τν μαθητν ποδίδουν θαυμάσια τούς μνους στούς Τρες εράρχες. ργότερα στήν μεγάλη αθουσα γίνετια ορταστική κδήλωση που παρουσιάζονται κάποιες πλευρές πό τίς τρες πολυεδρικές προσωπικότητες τν γίων εραρχν. Μέ σεμνότητα καί σοβαρότητα γίνονται ναφορές γιά τούς μεγάλους Πατέρες τς κκλησίας, πού μέ τή ζωή, τό ργο καί τή θεολογία τους δόξασαν τόν Τριαδικό Θεό καί δοξάσθηκαν πό Ατόν ξιώθηκαν νά κερδίσουν τήν Βασιλεία τν ορανν καί γι’ατό τό λόγο ποτελον ποδείγματα τς γίας ζως τους καί  φωτεινά παραδείγματα πρός μίμηση. Ασθάνεται κανείς τέτοια συγκίνηση γιά τόν πραγματικό ορτασμό πού γίνεται στή χώρα ατή......

φο τελείωσαν ο κδηλώσεις λέει τήν λλη μέρα νας μαθητής στόν εραπόστολο: «γιατί μες δ στό Κογκό δέν χουμε μεγάλους Πατέρες; Γιατί δέν χουμε, γίους; Γιατί σες χετε Παρθενώνα καί γιά Σοφιά;

-Γιά νά γίνεται σες γιοι, το παντ! Γιά νά χτίσετε σες τόν δικό σας πολιτισμό.  Γι’ατό ρθαν ο εραπόστολοι δ.

λλά ς ναλογισθομε δελφοί, ατόν τόν θησαυρό πού ζηλεύουν λλοι λαοί, πόσο τόν χουμε κτιμήσει; σημερινή κπαιδευτική πραγματικότητα, εναι τελείως ξένη πρός τίς ξίες πού δίδαξαν ο Τρες εράρχες . Μέ σα επαμε φάνηκε τι ο Τρες εράρχες συνδύασαν μέ τόν καλλίτερο τρόπο τόν κρογωνιαο λίθο το πολιτισμο μας, τήν λληνική Παιδεία καί τήν ρθοδοξία. Ο Τρες εράρχες φομοίωσαν ,τι καλλίτερο εχε νά προσφέρει στήν ποχή τους ρχαία λληνική διανόηση μέ τή βίωση τς χριστιανικς πίστεως. Καί ατό τόν πλοτο τόν δίδαξαν ς ριστοι παιδαγωγοί μέ τήν παιδαγωγική τους μέθοδο. Τούς εχαριστομε. Μέ τρόπο θεοπρεπ προσέφεραν να τρόπο ζως. Μς δωσαν τό μήνυμα τι μπορομε νά πιβιώσουμε καί σήμερα στήν παγκοσμιοποιημένη ποχή ρκε νά μιμούμαστε τό θος, τήν γωνιστικότητά τους, τόν γιο βίο τους. Εναι δυνηρό στίς χρες τς εραποστολς νά γίνεται λόγος γιά τήν οκουμενική τους προσφορά καί μες νά τούς βγάζουμε στό περιθώριο. Ατή εναι πραγματική φτώχεια μας. χι κρίση οκονομική. Εναι πουσία τν προτύπων. Τν γίων. Κατ’ξοχή πνευματική φτώχεια. Γι’ατό σ’ατή τήν ποδόμηση τς παιδείας το θνους μας, σ’ατή τήν καταστροφική μανία τά πάντα νά σοπεδωθον ς μοναδική λύση καί διέξοδος  στό δρμα τς καθημερινότητος πο ζομε εναι νά συνεχίσουμε ν τιμομε τούς Τρες θεοφόρους Πατέρες, νά προβάλουμε τίς θάνατες μορφές τους, νά φανερώνουμε τόν νθρωποπλαστικό καί δημιουργικό ρόλο πού ραματίστηκαν νά ναβαπτιζόμαστε μέσα στά θάνατα κείμενά τους, νά μαθητεύουμε στίς δικές τους μπειρίες, νά ζητομε τίς πρεσβεες τους.

Ατό πιχειρήσαμε πόψε νά κάνουμε –δέν ξέρω ν τό καταφέραμε-νά φύγουμε πό δ μέ συγκεκριμένους στόχους καί προοπικές μέ πρακτική φαρμογή κάτι νά πράξουμε παρακινούμενοι πό τόν χρυσοστομικό λόγο: «τιμή μάρτυρος μίμησις μαρτυρος». Εχηθετε λοι νά τό καταλάβουμε. 

πηγή: anastasiosk.blogspot.gr

Comments